Linde (Tilia spp.)

De lindeboom is één van de weinige bomen die een complete bloem heeft met kelk, kroon, stampers, meeldraden en schutbladen. De bloemen zitten in trosjes bij elkaar en bevatten veel honing. Vooral bladluizen zijn dol op lindebomen: ze voeden zich met het sap uit de bladeren. Ze scheiden vervolgens honingdauw uit, waar mieren en sommige bijen van eten. De vruchten zijn kleine, viltige bolletjes. De bloeiende linde geurt heerlijk, levert nectar en stuifmeel en is belangrijk voor bestuivers zoals bijen en hommels.

In Nederland en België komen drie soorten Linde voor. De Zomerlinde (Tilia platyphyllos) is, ondanks zijn naam, juist de vroege bloeier — eind juni tot begin juli. Hij heeft grote, vrij ronde bladeren en een warme, donzige onderkant. De Winterlinde (Tilia cordata) bloeit twee tot drie weken later — half juli — en heeft kleinere, hartvormige bladeren met opvallende roestbruine haarbosjes in de nerfoksels op de onderkant. Daarnaast vind je veel hybriden, samengevat als Hollandse Linde (Tilia × europaea), die als laanboom in heel Europa is aangeplant.

In tegenstelling tot de meeste andere bomen bloeit de linde pas laat in het seizoen. Dit komt omdat de linde bloeit aan twijgjes die pas dat jaar gevormd zijn. De bloeiwijze bestaat uit een bloemgestel voorzien van een speciaal gevormd langwerpig blad, waardoor zaadverspreiding met de wind mogelijk wordt.

Vanaf de 16de eeuw werd de boom aangeplant op voorpleinen van middeleeuwse kastelen. Later werden linden aangeplant bij bijzondere gebeurtenissen en werd er in de dorpen onder de linde vergaderd en gedanst. Volgens de legende huist er in de linde het 'zoete lindewezen'. Zij werd als de boom van liefde en trouw gezien en symboliseert vrouwelijke gratie, schoonheid en geluk. Als je een beschermster van je woning zoekt, kun je een linde planten. Vroeger plantte men ook leilindes voor het huis omwille van de zonwerende functie tijdens de zomer en zelfs gaat het verhaal dat de geuren van bloeiende leilindes voor boerderijen de boer en de boerin in een romantische sfeer brachten..

Bron: o.a. NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN!natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Galappel / galwesp

Soms zijn ze glad en groen als een appeltje, soms bruin en bobbelig als een oude knikker. Ze ontstaan door de aanwezigheid van een piepklein insect: de galwesp. Galwespen zijn vliesvleugelige insecten, die met een lange legboor hun eitjes in planten leggen, waarna gallen ontstaan. Hierdoor raakt de ontwikkeling van de plant ontregeld. De plant groeit vervolgens om het ei heen en creëert daarmee een gal.

De bekendste soort is de eikengal (blad)wesp (Cynips quercusfolii) die op de onderkant van eikenbladeren 3 centimeter grote gele tot rode galappels veroorzaakt. Met het afzetten van de eitjes spuit de galwesp ook gif in de bladknop wat ervoor zorgt dat het bladweefsel gaat opzwellen en zacht wordt. Uit de eitjes komen larfjes die zelf ook stoffen uitscheiden die de groei van de gal bevorderen. Uiteindelijk ontstaan de gallen. De eitjes van de galwesp zijn hier goed beschermd én de 'appel' biedt voedsel aan de larven.

Aardappelgallen hangen in het voorjaar op diverse plaatsen in zeer grote aantallen aan de eiken. Ze zijn sponsachtig, onregelmatig gevormd en kunnen wel vijf centimeter groot worden.

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Veel obstakels bij boomaanplant

Veel boeren willen meer bomen planten, maar in een onderzoek uitgevoerd door Urgenda geeft 63% aan hierin te worden geremd door verplichte onderzoeken, vergunningsaanvragen en ander papierwerk. Urgenda hield een enquête onder boeren en daarbij gaf 91% van de respondenten aan meer bomen te willen planten. Maar alle verplichtingen die gepaard gaan bij het planten van bomen kosten de boer meer dan 2000 euro en gemiddeld 27 uur werk.

Zowel gemeenten, als provincies en waterschappen hebben regels over het planten van bomen op landbouwgrond en de meerderheid van de boeren overziet deze regels niet. Urgenda vindt dat verschillende overheden moeten samenwerken om de nodige regels duidelijker te communiceren en één aanspreekpunt moeten bieden voor boeren. Ook kan de vergunningsplicht in de meeste gevallen worden vervangen door een eenvoudige meldplicht.

Bron: Urgenda/ NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Banyanboom - Ficys benghalensis

De wilde vijgenboom, de asvattha of banyanboom groeit in India, Pakistan en Sri Lanka. De boom is het symbool van het hindoeïsme: hij schiet uit naar vele richtingen, haalt zijn kracht uit ontelbare wortels, geeft schaduw en stamt af van een sterke stam. Onder zijn uitgestrekte bladerdak vormt zich een micro-ecosysteem. De boom kan wel 30 meter hoog en honderden meters breed worden en dient als schaduwrijke ontmoetingsplaats voor de lokale bevolking. De vijgen zijn voedsel voor vogels insecten en veel wilde (zoog)dieren.

Vanwege zijn enorme bladerdak wordt de banyanboom de ‘koning der bomen’ genoemd en is uitgeroepen tot ‘Nationale Boom van India’. Bijzonder is dat zijn horizontaal uitgroeiende takken luchtwortels vormen die naar beneden groeien. Als ze eenmaal de grond raken schieten ze wortel. Zo ontstaat er een krans van nieuwe stammen rond de centrale stam die na verloop van tijd dikker worden en helpen om het gewicht van de kruin te dragen zodat één boom na verloop van tijd vaak op een klein bos lijkt. In de Indiase mythologie zijn er diverse verhalen die de boom verbinden met eeuwig leven en goddelijkheid. Een van de oudste legenden komt van de oude volksstammen. Volgens hen was de banyanboom symbool van de rijkdom der natuur en de woonstede van Shalabhanjika, godin van de bomen. Van de van zaden vervaardigde kralen reeg men kettingen die werden gedragen ter ere van de goddelijke moeder en Shiva. Nog steeds plaatsen vrouwen in Noord-India offergaven zoals melk, suiker en rijst bij de boom om ziekte en ongeluk van hun gezin te weren. De oudste Banyan-boom vindt men in Prayag waar de drie heilige rivieren bij elkaar komen: Yamuna, Ganges en Saraswati.

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Venijnboom - Taxus baccata

De venijnboom, of taxus, is familie van de naaldbomen en blijft dus wintergroen. Hij groeit traag maar als je hem de tijd geeft om als echte boom uit te groeien, is hij werkelijk prachtig! De stam heeft een roodbruine bast.

Hij draagt afgeplatte, buigzame, donkergroene naalden en bloeit van februari t/m mei. Het tot 6 mm lange zaad is omgeven door een helderrode zaadrok (de schijnbes), die iets langer is dan het zaad. Alleen het zoete slijmerige vruchtvlees is eetbaar maar de pit (het zaad) en alle andere delen (naalden / schors / stuifmeel) zijn zeer giftig voor mensen en de meeste dieren door de stof taxine waardoor vooral paarden, schapen en geiten kunnen sterven als ze ervan eten. De vruchten worden door vogels gegeten en de zaden uitgepoept.

De oud-Nederlandse naam voor de boom is ijf of ijvenboom. Andere namen zijn booghout, iemenbos, wijpalm en iepe. In de Achterhoek spreekt men van de snotterbezieboom en in Noord-Limburg van doodsboom. De bijnaam venijnboom duidt op de giftigheid van de zaden.

Venijn betekent vergif. Anderen beweren dat taxus komt van het Latijnse texo wat weven betekent. 

Taxus, geplant in 1875 (Maasland, Kwakelweg 13)

De taxusbast werd vroeger namelijk ook gebruikt voor weef- en vlechtwerk. Baccata duidt op de rode schijnbessen. Het hout van de taxus is zeer buigzaam en stevig. Het is daarom in het verleden veel gebruikt voor het maken van handbogen. Taxus betekent ook bogenboom: toxo is boog in het Grieks. Deze boom speelde een belangrijke rol in de Germaanse mythologie en takjes ervan werden gebruikt om de toekomst te voorspellen en als amuletten. De boom komt van nature voor in Europa, het noorden van Afrika en het zuidwesten van Azië.   

        

Ze kunnen makkelijk 500 jaar oud worden. In Perthshire (dorp in Schotland) groeit een reusachtige 3000 jaar oude taxus. In Groot-Brittannië komen exemplaren van tweeduizend jaar oud voor. Een exacte leeftijd is vaak niet te bepalen, omdat de bomen hol worden, waardoor de jaarringen niet meer kunnen worden geteld. Taxus kan enkele meters boven de grond nieuwe wortels (luchtwortels) maken die een nieuwe bast om de oude bast vormen zodat hij niet omvalt als hij hol wordt.

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

De kerk van Painswick (VK) staat bekend om zijn 99 (soms 100) taxusbomen. De legende vertelt dat wanneer er een 100e wordt geplant, de duivel deze 's nachts er weer uittrekt..

De boom van Kalaloch

De boom van Kalaloch is een reusachtige boom die zichzelf staande houdt boven een gat. De grond onder zijn stam is afwezig vanwege bodemerosie. 

 Hij is te bewonderen op het strand van national park Olympic National Park te Washington. De boom van Kalaloch wordt ook wel The Tree of Life genoemd.

Bron: boommade.nl/ en NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Boom van het jaar 2025

De mammoetboom Sequoiadendron giganteum in het Ledeboerpark in Enschede is met 2.716 stemmen verkozen tot de Boom van het Jaar 2025. De aanmelding van deze boom vond plaats in het kader van 700 jaar Enschede. Op 12 november jl. reikte SBNL Natuurfonds de prijs uit aan de winnaars van de Boom van het Jaar verkiezing 2025.

De mammoetboom heeft een omtrek van bijna 8,5 meter. De familie Ledeboer nam zaadjes van een mammoetboom mee na een reis naar de Amerikaanse staat Californië. Maar het is de vraag wanneer ze die precies in de grond stopten. Op het bordje bij de boom staat dat die rond 1890 is geplant. Olaf Visscher, de beheerder van het Van Heek-archief, toonde echter aan dat het bordje niet klopte. Het aanplantjaar van de boom in Enschede moest 1866 zijn. Er is ooit een zwart-witfoto gemaakt in 1887. De foto is kort na de oplevering van het huis 't Wageler gemaakt. Dat huis staat op de plek waar nu het Ledeboerpark ligt en op die foto zou de boom al te zien zijn en al meer dan twintig jaar oud lijken. Door het winnen van de verkiezing doet de mammoetboom automatisch mee aan de Europese verkiezing Tree of the Year 2026, die in februari 2026 zal plaatsvinden. 

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Bossen en bodems in zwaar weer

De Wetenschappelijke Klimaatraad signaleert dat bossen en bodems de laatste jaren extra hard worden geraakt door klimaatverandering én menselijk handelen. In de signalering 'Bossen en bodems in zwaar weer' zet het adviesorgaan voor de regering en het parlement op een rij wat er aan de hand is, welke gevolgen dit heeft voor klimaatbeleid. Ook worden denkrichtingen aangereikt over wat er gedaan kan worden om bossen en bodems beter te beschermen.

Tot voor kort kenden bossen en bodems wereldwijd gemiddeld een groei in de koolstofopname. De afgelopen jaren blijkt uit metingen dat bossen en bodems minder CO2 vasthouden. Met als dieptepunt 2023 en 2024: toen werd vrijwel geen koolstof opgenomen. Bossen en bodems lijken gevoeliger voor de stapeling van weersextremen dan eerst werd gedacht.

Meer informatie is te vinden in de signalering ‘Bossen en bodems in zwaar weer’. https://tinyurl.com/4n2bp9rp

Bron: Wetenschappelijke Klimaatraad en: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Hoogste boom van Nederland

Van de Douglasspar in de tuin van Paleis Het Loo wordt beweerd dat hij met 49,75 meter de hoogste boom van Nederland is. Deze boom is inderdaad erg hoog en behoort tot de hoogste bomen van Nederland, maar de hoogste boom van Nederland is toch net iets hoger.

Hij staat in het Kroondomein, het is een Douglasspar uit 1911 en 51,10 meter hoog. Hij is geplant tijdens de regeerperiode van koningin Wilhelmina en daarmee een stille getuige van een eeuw Kroondomein Het Loo.

In de tijd van prins Hendrik werd er na bodemonderzoek voor gekozen om Douglassen, Lariksen en Amerikaanse eiken te planten op de rijkste groeiplaatsen van het landgoed. Onder andere het gebied De Heegde in Uddel. Het is dan ook geen toeval dat de hoogste boom van Nederland zich hier bevindt.

De Douglasspar is een Noord-Amerikaanse boomsoort en staat bekend om zijn snelle groei en indrukwekkende hoogte.

Bron: Kroondomein Het Loo; via NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN!natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Benieuwd naar de hoogste boom ter wereld? Deze is te vinden in het Redwood National Park in de Amerikaanse staat Californië. De ‘Hyperion’, een kustmammoetboom bereikt een hoogte van meer dan 115 meter.

Boomwortels blijven groeien in de winter

Er werd algemeen aangenomen dat zowel de wortels als de stam van bomen stoppen met groeien in de herfst omdat het dan te koud wordt, en pas in de lente, als het warmer is, weer gaan groeien.

Nieuw onderzoek door wetenschappers van de Universiteit Antwerpen en Europese sijmpartners weerlegt deze aanname. Ze tonen aan dat houtachtige wortels blijven groeien tijdens de koudere maanden, zelfs wanneer de boomstam daar al mee gestopt is.

De onderzoekers verzamelden 2 jaar lang, van augustus tot maart, elke week wortels en microkernen in de stam van volwassen beuken en berken in bossen rond Brasschaat. Ze voerden ook een experiment uit met jonge beuken-, berken-, eiken- en espenbomen gekweekt in potten in Brasschaat, nabij Barcelona, en nabij Oslo, om te beoordelen of dezelfde bevindingen van toepassing waren in zowel het centrum als aan de randen van de Europese gematigde zone. In totaal werden 330 bomen bestudeerd en meer dan 1000 wortelmonsters verzameld.

Zoals verwacht stopte het hout in de stam met groeien in de herfst wanneer de bladeren vallen, maar het hout in de wortels ging de hele winter door met groeien, tot aan de volgende lente, wanneer de nieuwe bladeren zich ontvouwden. De houtgroei in de wortels gaat zelfs door als de bodemtemperatuur bijna tot nul daalt. Het groeipatroon in de wortels hangt niet af van de locatie, want de resultaten waren vergelijkbaar bij jonge bomen die in de herfst werden onderzocht in Spanje, België en Noorwegen.

De resultaten suggereren dat als de bodem niet bevroren is, herfst- en wintergroei van houtachtige wortels een gemeenschappelijk kenmerk is van bomen in de gematigde West-Europese zone. Meer informatie is te vinden in de publicatie 'No winter halt in below-ground wood growth of four angiosperm deciduous tree species' in Nature Ecology and Evolution.

Bron: Universiteit van Antwerpen/ en NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

FLADDERIEP - Ulmus laevis: Boom van het jaar 2024

Voor de ‘Boom van het Jaar’ verkiezing koos LTO Cultuurgroep Laan- Bos- en Parkbomen dit jaar voor het thema 'Nostalgische Bomen’. Uit de drie genomineerde bomen (knotwilg, fladderiep en Japanse schijniep) werd als ‘Boom van het Jaar 2024’ de fladderiep gekozen als winnaar.

De fladderiep is een majestueuze boom. De brede, open koepelvormige kroon met kronkelige takken begint laag op de stam. Als de boom haar (volwassen) lengte van 25 meter heeft bereikt, vormt ze met haar glanzende donkergroene asymmetrische bladeren een grote groene bol in het landschap. In de herfst kleurt ze prachtig geel. De fladderiep bloeit in maart-april voordat de bladeren verschijnen

Monumentale Fladderiep gespaard bij afbraak 

school en bouw appartementen Lochem in 2020

De bloempjes staan op anderhalf à twee centimeter lange steeltjes, waaraan de zaadjes fladderen in de wind, totdat ze circa zes weken later rijpen en afvallen. De Nederlandse namen fladderiep of steeliep dankt de soort dus aan de bloei. Oude bomen kunnen spectaculaire plankwortels vormen. Dit gebeurt vooral op natte plekken, waar ze zich uitstekend thuis voelen

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

BOOM van het JAAR 2023

De Marialinde in het hart van het Brabantse Oisterwijk is verkozen tot De Boom van het Jaar 2023. De 650 jaar oude lindeboom won met 7.076 stemmen en bleef daarmee de directe concurrent in IJsselstein ruim voor. 

De Marialinde wordt automatisch de Nederlandse inzending voor de Europese verkiezing Tree of the Year die in februari 2024 wordt gehouden. SBNL Natuurfonds verzorgt sinds 2018 de selectie van deze Nederlandse inzending.

 

Foto: Nardo Kaandorp

De Marialinde aan De Lind achter het oude Raadhuis werd al vermeld in 1388. Lindebomen werden in vroeger tijden in een stads- of dorpskern vaak gebruikt voor de rechtspraak. Daarnaast werden naast de Marialinde altijd markten en dorpsfeesten gehouden. De boom is onlosmakelijk verweven met de historie van Oisterwijk. De Marialinde was aangemeld door 'Bezoek Oisterwijk', die samen met de gemeente veel aandacht voor de Marialinde wist te genereren.

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Plan Boom

De partijen achter het 'Plan Boom' hebben de website boomkiezer.nl ontwikkeld. Deze is bedoeld als een hulpmiddel voor mensen die bomen en struiken willen planten die goed zijn voor de natuur.

Op boomkiezer.nl zijn alleen inheemse bomen en struiken te vinden. Deze soorten gedijen hier van nature goed, zijn aangepast aan de lokale omstandigheden en daardoor beter bestand tegen bijvoorbeeld droge zomers of natte winters. 

 

 

Inheemse bomen en planten vormen een belangrijk leefgebied voor veel soorten planten en dieren die hier leven. Bomen zorgen bovendien voor gezonde lucht. De Boomkiezer is een campagne van de Natuur- en Milieufederaties om zoveel mogelijk bomen te planten. Plan Boom wordt mede mogelijk gemaakt door de steun van de deelnemers van de Nationale Postcode Loterij.

 

Bron: Natuur- en Milieufederaties via: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Wateropname door Bomen

Onderzoeker Alessandro Montemagno ontwikkelde nieuwe methoden om de wateropname door bomen goed vast te kunnen stellen.

Hij gebruikte zeldzame aardelementen als tracers om met een hogere nauwkeurigheid de opname te kunnen bepalen en ontwikkelde nieuwe methoden voor het bemonsteren van boomsappen.

 

Zijn benadering maakt een diepgaander onderzoek mogelijk van de isotopische en chemische samenstelling van het boomsap, waardoor er meer kennis ontstaat over de waterdynamiek in bossen.

Bron: Wageningen University & Research, 

http://tinyurl.com/3t3tkvbs

via: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

 

ANNA PAULOWNABOOM (Paulownia tomentosa)

De Anna Paulownaboom bloeit in mei met licht lilapaarse trompetvormige bloemen die aan de binnenzijde geel gestreept zijn. De bladeren die na de bloei verschijnen worden ontzettend groot: meer dan 30 cm lang en 15 cm breed. Ze zijn tegenoverstaand, breed-eirond en behaard en hebben een hartvormige voet.

Jonge takken zijn dik en ook viltig behaard (Tomentosa is Latijn voor ‘behaard’). Oudere takken worden kaal en zijn hol. Tussen augustus en oktober groeien er leerachtige, bruine eivormige doosvruchten aan de takken, die aan de onderzijde een spitse snavel hebben.

Rijpe vruchten splijten over de volle lengte open en laten een groot aantal kleine, gevleugelde zaden los. De lege zaaddozen blijven nog lang aan de boom hangen. Jonge planten zijn gevoelig voor vorst, maar een oudere boom is winterhard. Het hout wordt niet door insecten aangetast. Men maakt er onder andere kisten, klompen, meubels en muziekinstrumenten van.

De boom komt oorspronkelijk uit China. Volgens oud gebruik plantte men in China een zaadje van de boom bij de geboorte van een meisje.

De snelgroeiende boom ontwikkelde zich terwijl het meisje opgroeide. Als ze ging trouwen hakten familieleden de boom om en maakten er allerlei gebruiksvoorwerpen voor de bruidsschat van. Nog steeds wordt het hout zowel in China als in Japan veel gebruikt voor houtsnijwerk.

De boom is vernoemd naar de Russische vrouw van Koning Willem II, Anna Paulowna, die een voorliefde had voor bijzondere planten. In het buitenland wordt de boom daarom ook ‘prinsessenboom’ of ‘keizersboom’ genoemd.

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

EUROPESE BOOM VAN HET JAAR 2023

De Poolse eik “Fabrykant” won de verkiezing met 45.718 stemmen en mag zich nu een jaar lang de Europese Boom van het Jaar noemen. De Slowaakse Drakeneik werd tweede met 18.198 stemmen. De bijna 250 jaar oude Markiezeneik op landgoed Amelisweerd (U)  kreeg 8.616 stemmen.

Soort: Gewone eik (Quercus Robur L). Leeftijd: 180 JAAR OUD. Regio: Łódź, Polen

    Koning der eiken in een zee van bloemen. (Foto links: Paulina Grzelak, foto rechts: Konrad Ciezki) 

Dit is een van de meest originele bomen in Polen, een symbool van levensduur en wijsheid. Zijn unieke vorm brengt bezoekers naar het park Klepacz in Łódź. Een van zijn takken is s-vormig en meer dan 20 meter lang. Zijn bladerdak reikt tot een indrukwekkende 33 meter hoogte. In het voorjaar staan de saffierweiden rond de eik vol met sneeuwpracht en Siberische pompoenen.

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Hallenbossen

Een hallenbos wordt zo genoemd omdat de rijen dikke beukenstammen met het dichte bladerdak erboven het bos het aanzicht geven van een imposante hal of kathedraal, met pilaren en een gewelfd plafond. Onder het dichte bladerdak kan door gebrek aan licht en door concurrentie van de beukenwortels, weinig groeien.

Het is niet zo gek om van de Romeinse geschiedschrijver Tacitus te lezen dat de Germanen hun heilige wouden hadden. Als je een beukenbos inloopt kun je het gevoel krijgen een kathedraal binnen te stappen. Stammen als zuilen. De sfeer is daar heel anders. Het licht is anders. Zelfs de akoestiek is anders. De beuken vangen zoveel licht dat er op de bodem nauwelijks iets wil groeien.

Zo'n bos wordt een Fagetum Nudum genoem, een naakt beukenbos.

Onze voorouders beschouwden de stille, door gedempt licht belichte beukenbossen als voorbeeld voor de middeleeuwse kathedralen. In de volksmond werden ze 'Heilige hallen' genoemd.

Bron: o.a. Bomenwereld.nl/ Trees for All/ NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Galerijbossen

Galerijbossen zijn bossen die een corridor vormen langs rivieren of wetlands en voorkomen in landschappen die doorgaans weinig bosrijk zijn, zoals savannes. De groeiplaatsen van deze bossen onderscheiden zich van de omliggende landschappen omdat ze bijvoorbeeld voedselrijker zijn of vochtiger en/of er minder grote kans op branden is.

Ze dienen als verspreidingsgang voor faunasoorten, waardoor dieren vrij kunnen bewegen in een door mensen gedomineerd landschap. Het draagt bij door zijn aaneengesloten bladerdak om de kruising van waterlopen naar een bepaald aantal soorten te vergemakkelijken, hetzij door het bladerdak (eekhoorns, kleine zoogdieren, insecten), hetzij via de talrijke stammen van dode of levende bomen die een 'brug' over de rivier vormen. In sommige regio's gebruiken avifaunasoorten de bossen niet alleen voor beweging maar ook voor foerageren en voortplanten.

De bossen zijn soms maar enkele meters breed, omdat ze afhankelijk zijn van het water waar ze langs liggen. Deze bossen zijn in verschillende delen van de wereld kleiner geworden, veroorzaakt door verschillende menselijke activiteiten, zoals de bouw van stuwen en dammen, die hebben geleid tot overstromingen en de natuurlijke stroom van water hebben verstoord. Ze zijn vanwege hun geringe breedte en lange grens zeer gevoelig.

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

BIJEN ZIJN ACTIEF IN BOOMKRUINEN VAN BOSSEN

Volgens nieuw onderzoek van de Universiteit van East Anglia bezoeken wilde bijen net zo graag het hoge bladerdak van bossen als de bloemen op de grond. De schaduwrijke binnenlanden van bossen worden doorgaans beschouwd als een slechte habitat voor zonminnende bijen. Maar een nieuwe studie toont aan dat een diverse gemeenschap van wilde bijen hoog boven de schaduw actief is - tussen de takken en bladeren van de bomen in het zonovergoten bladerdak. De boomkruinen spelen een belangrijkere rol bij het behoud van bijen dan eerder werd gedacht, waarbij de nectar- en stuifmeelrijke platanen bijzonder aantrekkelijk zijn voor bijen.

Hoofdonderzoeker Guthrie Allen van de School of Biological Sciences van de UEA, zei: "We wilden meer te weten komen over de activiteit van bijen in het bladerdak en over het potentieel van het bladerdak van bossen om wilde bijengemeenschappen te ondersteunen.”

Het team onderzocht in het late voorjaar de bijengemeenschappen in 15 bosgebieden in een agrarisch landschap in Norfolk. Allen zei: "We hebben ontdekt dat een gevarieerde gemeenschap van wilde bijen actief is in het bladerdak van het bos - en daarmee bedoelen we hoog tussen de takken en het gebladerte van de bomen. De activiteit was bijzonder hoog in de buurt van bloeiende platanen. 

We ontdekten ook dat de bijengemeenschappen verschillen tussen het bladerdak en de onderlaag - de vegetatielaag die dicht bij de bosbodem groeit. En we waren verrast dat de meeste bijensoorten net zo talrijk waren in de onderlaag van het bos als aan de zonovergoten randen van landbouwgrond.

Verder onderzoek is nodig om te begrijpen waarom de gemeenschappen in het bladerdak en de onderbouw verschillen, maar in het algemeen suggereert ons werk dat bossen een belangrijkere rol spelen in de ondersteuning van bijengemeenschappen op landbouwgrond dan eerder werd gedacht."

Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: http://groen-natuurlijk.nl

WANDELENDE BOSSEN

Een bos is voortdurend in beweging. Boomzaden ontkiemen, jonge boompjes worden opgegeten of groeien uit tot grote bomen, die sterven af, waarna er weer plek ontstaat voor nieuw bos. In een natuurlijke situatie 'wandelt' een bos. Er ontkiemen bomen aan de bosrand of op een open plek, losgewoeld door wilde zwijnen, waar vogels zaden hebben verstopt of uitgepoept. 

De jonge boompjes worden deels weer opgegeten door grote grazers. Op plekken waar die grazers niet komen groeien de bomen uit tot bos. Na vele decennia of soms zelfs eeuwen, valt een boom weer om, door storm, brand, ziekte of ouderdom. Het dode hout is een rijk gevuld buffet voor allerlei schimmels en insecten als het vliegend hert. Op de opengevallen plek groeien kruiden, struiken en uiteindelijk wellicht weer bomen.

In een bos ontstaat niet zomaar een nieuw bos. In de schaduw van reuzen is het voor een klein boompje veel te donker om te overleven. Daarom is een omvallende boom, of zelfs een heel omvallend bos, door storm of brand, voor de natuur een nieuwe kans. Ook ontstaat er rond dood hout een heel ecosysteem aan schimmels, insecten, vogels en vleermuizen.

Dat ‘wandelen' doet een bos overigens in een rustig tempo. Bosranden kun je in de loop van 2 of 3 jaar zien oprukken. De overgang van grasland, via ruigte en struweel naar bos zie je in 20 of 30 jaar gebeuren. Met de hele cyclus tot volgroeid bos ben je zo 200-300 jaar verder.

BRON: ARK Natuurontwikkeling via NatuurNetNieuws Natuurnieuwsbrief juli/aug 2022; uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl