Pleidooi voor de Achterhoekse Natuur bij de Gelderse Statenleden

Op 21 juni 2017 bezocht een grote delegatie Statenleden de Achterhoek op uitnodiging van een aantal inwoners. Dit werkbezoek stond in het teken van de Natuurvisie die de Provincie zou gaan opstellen. 
(https://bomenachterhoek.blogspot.nl/2017/07/werkbezoek-provincie-aan-de-achterhoek.html)
Inmiddels is deze Natuurvisie gereed en heeft als naam 'Ambitiedocument Natuur' gekregen. 
Op 17 januari jl. stond deze notitie op de agenda en is door de Commissie Ruimtelijke Ordening, Landelijk Gebied en Wonen van de Provincie Gelderland besproken. 

Namens belanghebbenden bij deze notitie heeft een van deze inwoners op de 17e januari in Arnhem een paar zaken nogmaals onder de aandacht van de Statenleden gebracht. 

Er is met name gewezen op het belang van een stevige regie van de Provincie, die tenslotte eindverantwoordelijk is voor wat er in Gelderland op het gebied van Natuur en Milieu allemaal gebeurt. Onderstaand de volledige tekst die de inwoner heeft ingesproken.

Geachte voorzitter, commissieleden en aanwezigen,

Op 21 juni jl. hebben wij u uitgenodigd voor een werkbezoek aan de Achterhoek. We bezochten o.a. een natuur-inclusieve boerderij, maakten een bustoer door de Achterhoek en vernamen hoe de gemeente Berkelland haar uiterste best doet om de biodiversiteit en het landschap te beschermen. Het doet ons goed te zien dat een aantal van de zaken die wij die dag naar voren hebben gebracht, meegenomen zijn in het Ambitiedocument Natuur. Bijzonder blij zijn we in ieder geval met het gegeven dat natuur-inclusief werken de norm wordt in alle sectoren van de samenleving.

Dat ik hier vandaag ben, is om nog enkele zaken nader onder uw aandacht te brengen.

De Provincie wil werken aan een veerkrachtig biodiversiteitsnetwerk. Hiervoor zijn aansluitende groene verbindingszones essentieel. De Provincie legt de verantwoordelijkheid voor het in stand houden hiervan echter bij gemeenten, collectieven, natuurorganisaties en particulieren, maar heeft op die manier geen enkele zekerheid dat zij als een goede rentmeester deze verbindingszones in stand zullen houden. Sterker nog: sommige gemeenten en burgers hebben aantoonbaar lak aan deze verbindingszones. Je hoeft geen observatorium in te richten om waar te nemen dat er al jarenlang een gigantische achteruitgang plaatsvindt. Los nog van geconstateerde onwil is er helaas ook sprake van onkunde en opportunistisch handelen (bomen en biomassa als -gesubsidieerd!- verdienmodel).

De agrarische collectieven zetten de houtwallen/singels bijvoorbeeld veel te frequent af. Een keer per 15-20 jaar is beter voor de biodiversiteit en het landschap. Hoe frequenter het afzetten hoe minder rust,- schuil-, nest,- en voedselgelegenheid voor de fauna in deze landschapselementen. En de gemeente Lochem bijvoorbeeld financiert het verplichte reguliere onderhoud met het kappen van grote gezonde bomen.

De Provincie zou gemeenten dienen te verplichten om alle landschapselementen, bossen en natuur positief te laten bestemmen in hun Bestemmingsplan Buitengebied met verscherping van de planregels en zelf toe te zien op de handhaving. 

Hiervoor zijn twee(!) handhavers voor de gehele provincie beslist onvoldoende!

De Provincie zegt dat systeemherstel van de bodem noodzakelijk is, desondanks staat zij toe dat bossen op arme zandgronden van de Veluwe en de Achterhoek van hun laatste mineralen worden beroofd door onnodige en excessieve hout- en biomassa-oogst door gemeenten, agrarische collectieven en -verenigingen en natuurorganisaties. Het weghalen van nutriënten vindt overal op zeer grote en toenemende schaal plaats. De populariteit van biomassa als stookmiddel is hier ontegenzeggelijk mede debet aan. Ook blijft de Provincie toelaten dat door overbemesting en pesticidengebruik de bodem nog extra wordt verontreinigd en belast. Veel gronden zijn op dit moment ecologisch zo goed als dood.

Bomenkap N-wegen:

De Provincie geeft aan dat zij zelf het goede voorbeeld wenst te geven. Er is een punt waarop wij van mening zijn dat de Provincie onmiddellijk de daad bij het woord zou kunnen voegen. Dat betreft het geplande onderhoud aan de N-wegen en het op grote schaal kappen van grote gezonde bomen langs deze wegen enkel en alleen omdat volgens een paar arbitraire normen de bomen te dicht op de weg zouden staan. Hierdoor wordt de verkeersveiligheid echter eerder verlaagd dan verhoogd! Bomen werken, juist wanneer ze dicht langs de weg staan, preventief op de snelheid van weggebruikers. Verkeerskundigen schermen met cijfers over ongelukken, waaruit overigens blijkt dat in Gelderland het merendeel zich voordoet op enkele trajecten (A73 bij Nijmegen en A12 bij Arnhem), maar niemand kan bewijzen hoeveel levens de aanwezige bomen juist hebben gered. Verkeersdeskundigen bekijken maar de helft van het plaatje. Grote bomen langs wegen zorgen ook nog eens voor de broodnodige schaduw voor automobilisten en fietsers (herplant de eerste 60 jaar niet!) en wateropvang, wat gelet op de klimaatverandering van groot belang is. Natuurlijk is verkeersveiligheid belangrijk. Van N-wegen racebanen maken met geen enkel obstakel in de wijde omgeving werkt echter averechts, daar zijn voldoende  voorbeelden van. Het verlagen van de maximum snelheid in de hele Achterhoek naar 70 km per uur zou daarentegen wel kunnen bijdragen aan het verminderen van slachtoffers, ook onder dieren. Het tijdsverlies van een dergelijke verlaging is echt verwaarloosbaar!

Ambitieniveau bosschages Achterhoek Het is voor ons onaanvaardbaar dat het ambitieniveau t.a.v. bosschages in de Achterhoek wordt verlaagd. Gekeken zal moeten worden naar de oorzaken van de verdroging, de verschraling en de uitputting van de bodem. Schadelijke uitstoot zal per direct aangepakt moeten worden, groene verbindingszones zullen opnieuw tot stand moeten worden gebracht en het watersysteem in de Achterhoek zal aangepast moeten worden. Bosschages en laanbomen vormen de KERN van het Achterhoekse Coulisselandschap.

Er zijn veel actiepunten genoemd in het Ambitiedocument Natuur. Zij behelzen echter voornamelijk stimuleringsbeleid en zijn gelet op het bovenstaande in onze ogen te weinig sturend, normerend en regulerend. Zeker gezien het feit dat de Provincie wel de mogelijkheden heeft in het kader van de Wet Natuurbescherming en de wet Ruimtelijke Ordening om haar ambities, standpunten en verantwoordelijkheid expliciet vorm en inhoud te geven. Aangezien het Ambitiedocument Natuur een bouwsteen is voor de later dit jaar te actualiseren Omgevingsvisie, ligt daar de kans om de door ons gewenste duidelijkheid en verantwoordelijkheid nader in te vullen.

Dank voor uw aandacht en dank voor uw inzet voor onze mooie groene Provincie!

Inwoners Achterhoek 

Onze pleitnota voor behoud 901 laanbomen Oude IJsselstreek

Hierbij de pleitnota die onze stichting op 4 februari heeft ingebracht tijdens het ronde tafelgesprek met wethouder Sluiter en raadsleden:

901 bomen: Beheersmaatregel of bezuiniging?

In het rapport dat Engbers Bosbeheer in opdracht van uw gemeente heeft uitgebracht in april 2015 staat als reden voor de dunning c.q. eindkap vermeld dat:
Boombeheertechnisch enkele totale laanbeplantingen door eindkap vernieuwd moeten worden en dat dunningen in verdere laanbeplantingen moeten worden uitgevoerd.

Hier hebben we al te maken met een discrepantie:

Er is hier immers geen sprake van de definitie “dunning”, zoals u zult kunnen lezen in het advies van de heer Antoon Kienhuis, docent Bosbeheer en –exploitatie aan hogeschool Larenstein in Velp. 
(http://bomenachterhoek.blogspot.nl/2016/01/dunning-geldt-voor-bossen-niet-voor.html)
Wij lichten dit advies hierbij nader toe:

“De definitie van dunnen is: het zorgvuldig wegnemen van maximaal 15-25% van het kroonvolume van bomen in bósverband, om de groei van de blijvende bosbomen te bevorderen. Het belangrijkste criterium voor zorgvuldig dunnen is dat de overblijvende bosbomen rondom elke boom een nagenoeg GESLOTEN kronendak moeten blijven vormen, anders krijgt de wind vrij spel op de bomen, met windworp als gevolg”. (Windworp: is het omwaaien van een boom met wortel en al. Ditkomt doordat de wortels hun stabiliteit hebben verloren door rot,  graafwerkzaamheden, afsterven, onvaste bodem, etc).
Deze definitie van Dunnen heeft als gevolg dat dunnen in laanbomen niet kan!

Dit wordt tevens onderschreven door de Gelderse Natuur- en Milieu Federatie:
http://bomenachterhoek.blogspot.nl/2016/02/persbericht-gnmf-pleit-voor-intrekking.html

Verder geeft Engbers Bosbeheer op pagina 4 aan:

Dat “de laanbomen zouden moeten worden gekapt om de overgebleven bomen ruimte te geven uit te groeien tot solide en volwassen exemplaren”.

Maar deze bomen zijn immers al volwassen!

De werkelijke definitie van Dunning heeft uitsluitend betrekking op jonge bomen.

Dan nog over takken die elkaar raken en daardoor zouden afsterven:

Wanneer dat werkelijk zo zou zijn, dan zou het zeker streng verboden moeten zijn om een boswandeling te maken, omdat dat dan immers levensgevaarlijk zou zijn!

Vooral door nu bomen tussen de rijen uit te halen veroorzaakt uw gemeente juist een gevaarlijke situatie.

Verder geeft boomdeskundige Antoon Kienhuis aan:

“Een “dunning” in laanbomenrijen zal altijd de individuele bomen blootstellen aan de wind, omdat ze tenminste aan één zijde, maar door de laanstructuur meestal aan twee of zelfs drie zijden, volledig vrij komen te staan, met een grote kans op windworp. De wind krijgt namelijk vrij spel in de rijen bomen, die voorheen een gesloten geheel vormden.

Daarnaast passen bomen gedurende hun groei hun wortelstelsel aan, aan de van jongs af aan heersende omstandigheden. Abrupte veranderingen in die omstandigheden (zoals “dunning”) kunnen vooral oudere bomen niet meer bijbenen. Ingrepen door de mens, in de vorm van die “dunningen”  in rijen (laan-)bomen zal de gevoeligheid voor windworp ook aanzienlijk vergroten. Met de gevaren van dien.

“Dunnen” in beukenlaanbomen is sowieso uit den boze: beuken zijn gevoelig voor schorsbrand: een aantasting van de schors door directe instraling van zonlicht.

Zij gaan hier meestal aan dood”.

2^e Dan belicht het rapport (tevens op pagina 4) het Kostentechnisch aspect:

“Het verminderen van het aantal laanbomen leidt tot een verlaging van de jaarlijkse beheerskosten hetgeen een eis is i.h.k.v. de overeengekomen bezuinigingen.”

Deze bezuinigingen zijn echter geheel niet aangetoond.

Het is zaak je niet rijk te rekenen door bomen te laten verdwijnen. Voorlopig is hier zeker geen sprake van verlaging van kosten:

* De kap kosten-neutraal te laten uitvoeren is niet haalbaar. Dit wordt een kostbare aangelegenheid met kap, afvoer hout, uitfrezen van de stobben, etc.

* Dan geldt nog de volgens de Boswet verplichte herplant.De prijs van bijv. een jonge zomereik stamomtrek 6 tot 8 cm met kluit is al rond de€ 30, x 901= € 27.000. Dan de kosten van het herplanten: groeiplaatsen graven voor901 nieuwe bomen. De eerste jaren kost een jonge boom een flink bedrag aan nazorg met o.a. watergift, die in geval van droogte zoals de laatste jaren met grote regelmaat moet gebeuren. In totaal vereist herplant de eerste 15 jaar nogal wat aan onderhoud o.a. vanwege snoei; tevens is er is altijd een uitvalpercentage dat vervangen dient te worden.Kortom; hiervoor is ook een zeer aanzienlijk budget nodig.

*Maar vooral de verzwakking van de overgebleven bomen zal uiteindelijk een groot kostenaspect blijken, zoals gezegd zullen deze door wind- en zonlicht belasting worden aangetast, met als gevolg dat dit binnen afzienbare tijd risicobomen gaan worden, die uiteindelijk ook weer zullen moeten worden gekapt.

Dus dit alles zal uiteindelijk resulteren in het tegendeel van DUURZAAM!

Conclusie:

* Aangetoond is nu wel dat hier geen sprake van dunning, maar van velling om economische redenen, zoals ook al eerder toegegeven door uw gemeente, ook in de Gelderlander van 16 april 2015: “Mooi voor de regelmaat van het beeld en gunstig voor de portemonnee, want een gekapte boom heeft geen onderhoud meer nodig”.

En juist deze regelmaat zal door dit kappen volledig worden verstoord!

·       Het gaat hier om een besluit van 8 jaar geleden. Inmiddels is door voortschrijdend inzicht veel gebeurd, vooral ook op milieu gebied.

Bijv. veroorzaakt de klimaatverandering sindsdien veel meer wateroverlast. Een flinke eik neemt wel 300 liter water per dag op. Met deze 901 bomen x 300 liter, kan dit bij de huidige regenval, vooral in regenmaand augustus, neerkomen op een extra waterbelasting in dit gebied van 270.300 liter (per dag!) die ook extra zal moeten worden afgevoerd.

·        We hebben tevens in onze brief aan de raad verwezen naar het probleem dat de luchtvervuiling vanuit het Ruhrgebied nog steeds een grote rol speelt en dus niet onderschat dient te worden: één volwassen boom neemt dagelijks gemiddeld bijna 65 gram CO₂  op. Dat is jaarlijks 24kg per boom x 901= en dus 21.624 kg per jaar!!

·       Het betreft hier 900 bomen langs 30(!) lanen, waarmee in dit gebied dus over een lengte van vele kilometers het authentieke streekeigen landschap geweld wordt aangedaan, door op zeer veel plaatsen volwassen bomen uit de rijen te halen! 

Hiermee verdwijnt de lanenstructuur in ons belangrijke Achterhoekse cultuurlandschap. Er ontstaat dus juist meer gevaar door bomen uit de rijen te halen.

• Natuurwaarden: in deze bomen huizen vleermuizen; en in een volwassen eik  huizen zo´n 300 insectensoorten.
•  U verkoopt uw tafelzilver; toerisme in uw gemeente drijft voor groot deel op de schoonheid van het Achterhoekse landschap.

Kortom:

Wij begrijpen dat u elkaar niet wilt afvallen; maar laten nu we allemaal eerst weer eens even pas op de plaats maken, want wat weegt het zwaarst?!

Het gaat hier tenslotte om een onomkeerbare maatregel!

Deskundige Antoon Kienhuis heeft duidelijk gemaakt dat dit plan onvoldoende doordacht is en heroverwogen dient te worden.

Dit is nog eens mede onderstreept door de Gelderse Natuur- en Milieu Federatie.

Daarom vragen wij u deze zaak dus opnieuw te willen bezien en de punten die vanavond door alle sprekers genoemde worden daarbij mee te wegen.

Graag willen wij i.h.k.v. de burgerparticipatie hierbij met u meedenken om zodoende gezamenlijk tot een meer creatieve en ook vooral meer duurzame oplossing te komen, en daarmee tot goed rentmeesterschap.

Want op deze wijze wordt goedkoop toch duurkoop, en zou immers ook nog onomkeerbare schade worden toegebracht aan het karakteristieke landschap van uw gemeente.

Wij willen tenslotte toch allemaal dat ook onze volgende generaties nog kunnen blijven genieten van onze mooie Achterhoek!!