Doelstelling
en Statuten:
De
Bomenstichting Achterhoek (BSA) heeft statutair ten doel het bevorderen van
zorg en aandacht en het in stand houden en verbeteren van de groene
leefomgeving in de Achterhoek en de karakteristieke groene structuren van het
landschap, met name gericht op bomen en de daarbij behorende biodiversiteit en
ecosystemen.
Zij tracht dit o.a. te bereiken door:
Het adviseren en stimuleren tot
behoud van bestaande bomen en her- en aanplanten van bomen en struiken;
- Betrokkenheid bij gemeentelijk
bomenbeleid;
- Het stimuleren van registratie van monumentale bomen.
- Het adviseren en stimuleren van
overheden bij het opstellen en uitvoering geven aan een adequaat
bomenbeschermingsbeleid;
- Kennisoverdracht en
ondersteunen van bewoners en belangengroepen bij het voorkomen van kappen en
rooien van groen;
- Waar onvermijdelijk het voeren
van bezwaar- en beroepsprocedures;
- Het stimuleren van aandacht en
waardering van groen in de Achterhoek;
en
voorts al hetgeen hiermee rechtstreeks of zijdelings verband houdt.
De
focus van de BSA is dus ruimer dan bomen en planten en behelst ook
biodiversiteit en het volledige ecosysteem met de voorwaarden om biodiversiteit
en ecosystemen te behouden en herstellen.
Het
bestuur:
De
BSA heeft een vijfhoofdig bestuur. Bestuursleden zijn woonachtig in
verschillende gemeenten. Bestuursleden en een aantal door de BSA gemachtigde
vrijwilligers vervullen de functie van contactpersoon/aanspreekpunt naar
diverse gemeenten. Daarnaast zijn enkele vrijwilligers door de BSA gemachtigd
voor het uitvoeren van specifieke taken of projecten gericht op de doelstelling
van de Stichting.
Natuurvisie:
De drijfveer voor de BSA is het
ecocentrisme. Het is een wereldbeeld dat niet de mens (antropocentrisme) maar
het ecosysteem in het centrum der dingen plaatst en de mens ziet als onderdeel
van het ecosysteem. De mens staat niet boven de natuur, is geen eigenaar, de
natuur is er niet om ons te dienen, we hebben geen recht op de natuur en we
zijn als mens niet alleen normbepalend. Volgens dit wereldbeeld heeft de natuur
intrinsieke waarde, een waarde op zichzelf. Er is sprake van zorgzaamheid en
wederkerigheid: als wij goed voor de natuur zorgen dan zorgt de natuur ook goed
voor ons. Dan levert ze ons schoon drinkwater, verkoeling, voedsel, schone
lucht, gezondheid, welzijn, ontspanning, inspiratie en geluk.
Bij alle initiatieven, plannen en
projecten hoort dan de vraag “Wat is goed voor de natuur”? Wij nemen
verantwoordelijkheid voor het gesprek, het actief de belangen van de natuur
voor het voetlicht brengen, voor het opkomen voor de natuur en voor het bijdragen
aan het proces waarin wordt gestreefd naar rechten voor de natuur. Omdat in het
antropocentrische wereldbeeld, het wereldbeeld waarin we onze mensbelangen
vooropstellen, de natuur steevast aan het kortste eind trekt, met als gevolg een grote ecologische crisis.
Werkwijze:
De
BSA streeft naar het realiseren van de doelstelling door het aangaan van het
gesprek, participatie en het uitdragen van kennis en uitbrengen van advies aan
de voorkant van processen, te weten bij beleidsvorming; de ontwikkeling van
wet- en regelgeving en het inrichten van processen voor de bescherming van de
natuur. Dit gebeurt op zowel gemeentelijk, provinciaal als landelijk niveau (in
2025 met het ministerie van LVVN). Het opbouwen en onderhouden van een passend
en effectief netwerk is daarbij van groot belang en daarin werd in 2025 ook
weer geïnvesteerd.
Er is regelmatig overleg met verschillende partijen:
raadsleden, statenleden, bestuurders, beleidsmakers, inwoners en
netwerkpartners Landschap en Natuur. Die laatste betreft zowel NGO-s als
vrijwilligersorganisaties. Op ambtenarenniveau vindt in een aantal gemeenten
structureel overleg plaats maar veelal is het overleg met gemeenteambtenaren en
provincieambtenaren niet-structureel maar themagericht. De focus van de BSA
ligt daarbij niet alleen op de bescherming van bomen maar, volgens de statuten,
ook op alles wat daarmee rechtstreeks of zijdelings verband houdt.
Dat
betekent dus ook de bescherming van dieren, planten en hun leefgebied en
condities voor de instandhouding. In 2025 kregen de bescherming van het Gelders
Natuur Netwerk (voorheen Ecologische Hoofd Structuur/EHS), de grotere
houtopstanden en het juiste gebruik van bermen en het ecologisch bermbeheer specifieke
aandacht. Daar waar wet- en regelgeving voor de bescherming van de natuur wordt
overtreden en geen andere effectieve optie voor handen is, dient de BSA een
handhavingsverzoek of een bezwaarschrift in bij het bevoegd gezag. In bezwaar-
en beroepsprocedures is de Bomenstichting Achterhoek altijd als belanghebbende
conform de Algemene Wet Bestuursrecht art. 1:2 gezien en meerdere bezwaren zijn
door onafhankelijke Bezwaren Commissies ontvankelijk en gegrond bevonden.
Een selectie uit de activiteiten in 2025
Van
wie is de natuur?
Ook
in 2025 hebben we weer veel aandacht geschonken het project “Van wie is de
natuur”. Het project is gericht op het voorkomen van natuuraantasting en
overtreding van natuurwetgeving door recreatieve (mountainbike/mtb)
routenetwerken in GNN-(Gelders Natuur Netwerk) gebieden in houtopstanden in de
Achterhoek. Bij overheden bestaat onvoldoende aandacht voor het belang van
groene natuurverbindingen die ook daadwerkelijk het leefgebied van soorten
verbindt en waar daarvoor benodigde omgevingswaarden in stand blijven.
De
beoogde NNN-verbindingen (Natuurnetwerk Nederland) zijn nog steeds niet volledig
gerealiseerd, waardoor gesproken kan worden van “groene hagelslag” natuur. Daarnaast
worden bestaande GNN-gebieden doorsneden met een veelheid aan verstorende recreatieve
(mtb) routes. De ecologische Quick Scans die worden aangeleverd blijken van
onvoldoende kwaliteit om overtreding van natuurwetgeving uit te sluiten en
gebieds(natuur)doelen te behalen.
De
winst van onze activiteiten is in ieder geval dat verschillende gemeenten nu
een meer kritische blik werpen op de kwaliteit van het ecologisch onderzoek, de
aanwezige natuur- en gebiedswaarden en de herstelopdracht voor het gebied. Dat
geldt echter nog niet voor alle Achterhoekse gemeenten.
Afbeelding 1: een mtb-route met rond kwetsbare beuken
gegraven watervanger.
We
hebben in 2025 de gift die wij voor dit project van het Dinamo Fonds hebben
ontvangen financieel verantwoord en administratief afgesloten. Daarvoor is een
evaluatie geschreven over de door ons uitgevoerde activiteiten, onze
onderzoeksbevindingen mede op grond van recente (wetenschappelijke) kennis en de
resultaten. Hetgeen overigens niet betekent dat dit project is afgerond. We
voerden ook in 2025 gesprekken met gemeenten en de provincie Gelderland. De
provincie die zich eerder heeft gedistantieerd van de bescherming van flora en
fauna, heeft na het aanleveren van onze informatie een inventarisatie gemaakt
van alle mtb-trajecten die zijn aangelegd in Gelderland. Onderzocht is of er
ecologische onderzoeken zijn uitgevoerd, of die getoetst zijn door het bevoegd
gezag en wat de kwaliteit van die ecologische onderzoeken is. Er zijn
vervolgafspraken gemaakt voor 2026 nu is gebleken dat zaken niet op orde zijn. Bovendien
worden nog steeds illegaal mtb-tracks aangelegd.
Basiskwaliteit
natuur: ecologisch bermbeheer gemeente Berkelland:
Het
gaat slecht met de biodiversiteit in Nederland. Slechts ongeveer 12% van de
beschermde habitats en soorten bevinden zich in een gunstige Staat Van
Instandhouding (SVI). Daarnaast wijst onderzoek uit dat met alleen beschermde natuurgebieden
zoals Natura-2000 en NNN de SVI van soorten onvoldoende verbetert. Dus ook niet
strikt beschermde natuur is nodig om achteruitgang te voorkomen en herstel te
realiseren.
In
een steeds intensiever gebruikte omgeving en met veel monotone natuurarme
landbouwgronden zijn bermen cruciaal als leefgebied voor flora en fauna. Bermen
vormen een belangrijke schakel in de levenscyclus van o.a. insecten door hun
verbindende functie. Dat wat wegen zijn voor mensen, zijn bermen voor flora en
fauna.
De
gemeente Berkelland beheert ca. 1400 km bermen waarvan 1200 km bestaat uit
grasachtige vegetaties. De gemeente Berkelland startte in 2019 met ecologisch
bermbeheer. In 2025 is 35% in beheer met (ecologisch) hooilandbeheer en 7% is
successiebeheer (door-ontwikkelen tot houtsingel). Het terugvorderen van bermen
die in gebruik waren genomen als agrarisch perceel en het terugdringen van
gazonbermen (ook wel zitmaaierbermen genoemd) moest helpen om tot een zo groot
mogelijk areaal ecologisch beheer te komen. In 2025 werd een nieuw beheerplan
opgesteld met de ambitie om tot een groter oppervlak ecologisch bermenbeheer te
komen. Een mooi streven maar onze experts waren onaangenaam verrast door de
inhoud van dit (onduidelijke)plan waarin bermen op onnavolgbare wijze werden
ingedeeld in 2 delen: “wegberm” en “overige ruimte”, beide zijnde berm.
Afbeelding 2: kamperfoelie aan de voet van een boom
in Rekken.Waardplant voor de strikt beschermde kleine ijsvogelvlinder
(rode lijst soort).
Ook
werd de mogelijkheid voor aangelanden (agrariërs) gecreëerd om delen van bermen
met toestemming van de gemeente middels “maatwerkafspraken” op te geven voor de
eco-regeling. Een nadere uitwerking (hoe, wat, waar en de vraag of dat wettelijk
is toegestaan) ontbrak. Een vanuit ecologisch en juridisch perspectief
ongewenste situatie en juridisch onhoudbaar vond de BSA. De verwarring die
ontstond door akkerrandbeheer en bermbeheer, twee verschillende vormen beheer
op verschillende gronden, dus ook niet zijnde bermen, maakten het geheel niet
duidelijker.
Wij
hebben gebruik gemaakt van de spreekruimte voor publiek in de Raadsvergadering
van Berkelland om onze visie te geven. Ook hebben we daar de aanschaf van
nieuwe materialen i.r.t. de “Gedragscode soortenbescherming
gemeenten-Stadswerk 2025” onder de aandacht gebracht en hebben geadviseerd
inwonersactief te betrekken bij de soorteninventarisatie in bermen waarbij, met
ondersteuning van een ecoloog, gebruik kan worden gemaakt van apps die daarbij
kunnen helpen: Obsidentify, Merlin Bird, Waarnemingen.nl. en de nieuwe webapp
SoortenKijker, de natuurthermometer voor je eigen buurt. Het beheerplan is ondanks
kritische noten van verschillende fracties toch vastgesteld. Het vervolg is
niet duidelijk. Wij blijven met ambtenaren, raadsleden en wethouders in gesprek.
Oude
bosgroeiplaatsen:
De
plannen van GS van de provincie Gelderland om oude bosgroeiplaatsen buiten
N-2000/GNN gebieden niet langer te beschermen hebben veel stof doen opwaaien. Wat
zijn oude bosgroeiplaatsen? De provincie Gelderland zegt daar in de Statenbrief
van 16 september 2025 het volgende over:
“Een oude bosgroeiplaats is een
plek in het landschap waar, tenminste sinds het begin van de 19e
eeuw al bos aanwezig is. Hierdoor komen in deze bossen nog altijd bijzondere
soorten voor (boven- en ondergronds), die zich maar heel beperkt verspreiden
vanuit hun huidige vindplaatsen en daardoor elders in jonge bossen ontbreken.
Deze oude bossen (waarbij het dus gaat over de bodem BSA) vormen daarmee een
ecologisch venster naar de soortenrijkdom van ons landschap, in sommige gevallen
tot aan de bossen in de middeleeuwen.
In
Gelderland zijn oude bosgroeiplaatsen gelegen zowel binnen als buiten N-2000 en
GNN, het gaat om respectievelijk ca. 22.000 ha en ca. 2300 ha. GS wil het
beschermingsregime voor het overgrote deel van de oude bosgroeiplaatsen buiten N-2000
en GNN opheffen. De BSA ziet een hierdoor voorspelbare degradatie van
biodiversiteit en landschap. Bovendien is er geen enkele reden om het
beschermingsregime op te heffen. De vigerende Omgevingsverordening voorziet al
in maatwerkafspraken voor situaties met een groot algemeen maatschappelijk
belang waarvoor geen alternatieven bestaan. De BSA maakte in 26 november 2025 gebruik
van de inspreekruimte voor publiek bij de Provinciale Statenvergadering van
Gelderland om de waarde van oude bosgroeiplaatsen buiten N-2000/GNN onder de
aandacht te brengen, en ook specifiek het verlies van oude bosgroeiplaatsen in
de Achterhoek. Bij dat laatste werd gebruik gemaakt van een tabel uit “De
Levende Natuur”.
Ook
ondertekenden we, samen met nog ca. 50 natuurorganisaties, de “brandbrief”
hierover van Natuur en Milieu Gelderland. In 2026 staat de ontwerp-omgevingsverordening
waarin ook het verwijderen van het beschermingsregime van het grootste deel van
de OBP buiten N-2000 en GNN opnieuw aan de orde is op de agenda. We zullen een
zienswijze indienen als het voornemen door GS niet wordt ingetrokken. En indien
nodig zullen we opnieuw gebruik maken van de inspreekruimte voor publiek.
Bezwaar en beroep is niet mogelijk.
Een
boom voor iedere Berkellander (= een boom voor ieder adres):
De
BSA ondersteunde de gemeente Berkelland met het uitdelen van bomen tijdens de
actie “Een boom voor iedere Berkellander”. Er was veel belangstelling
voor deze actie waarbij inwoners een boom met een steunpaal of een struik
konden afhalen De eerste drie rondes (t/m begin 2026) betekende dat met deze
actie 12.000 bomen en struiken werden geplant.
Autorally
Berkelland:
De
autorally Berkelland is een nieuw evenement: autoracewedstrijd over diverse
(zand) wegen in het buitengebied van Berkelland. Door de hoge snelheden (tot
200 km per uur) worden zandwegen, bermen, sloten en houtopstanden niet ontzien,
wordt fauna verstoord en wordt het risico genomen dat (foeragerende) dieren
worden doodgereden. Het risico van het doodrijden van soorten is op
verschillende plaatsen reëel aanwezig. De kans dat dit risico willens en wetens
wordt genomen maakt dit strijdig met de natuurbeschermingsregels van het
Besluit activiteiten leefomgeving (BAL).
We
voerden overleg met de initiatiefnemers, spraken met de provincie Gelderland (bevoegd
gezag voor soortenbescherming i.r.t. natuurwetgeving) over aanwezige flora en
fauna op en langs de route waar in de ecologische Quick Scan geen rekening mee
is gehouden. We dienden zienswijzen in tegen een evenementenvergunning en de aangevraagde
Buitenplanse Omgevingsvergunning (BOPA). Dit evenement past om verschillende
redenen niet in het Omgevingsplan van Berkelland en is ook strijdig met de Wegenverkeerswet.
Bovendien loopt een deel van het circuit door kwetsbaar waterwingebied en
grondwaterbeschermingsgebied. Tevens vindt de rally plaats op wegen waarvan de
bermen zijn aangewezen voor ecologisch beheer.
Nadat
vergunningen desondanks werden verleend dienden we bezwaar in tegen de
besluiten om beide vergunningen te verlenen. Omdat de gemeente Berkelland de
procesgang voor vergunningverlening niet op orde heeft en zich niet houdt aan de
wettelijke termijnen voor het behandelen van bezwaarschriften zoals vastgelegd
en de Algemene wet bestuursrecht (Awb),zijn de bezwaren op 31 december 2025 nog
steeds niet behandeld. De autorally heeft inmiddels al plaatsgevonden en er
zijn plannen voor een nog grotere professionele autorally.
Bomenverordening
Berkelland:
In 2022 is in
de gemeente Berkelland een nieuwe Bomenverordening opgesteld. Het
beschermingsregime is, tegen het advies van de BSA, afgezwakt. Dat geldt ook
voor het aantal bomen voor de herplantverplichting. In 2022 is door de
wethouder toegezegd na een jaar te evalueren o.a. om inzicht te krijgen in de
gevolgen van die afzwakking voor het bomenbestand van Berkelland. Omdat er
sinds 2008 nog nooit een herinventarisatie van bomen voor de Bijzondere Bomenlijst
heeft plaatsgevonden heeft de wethouder eveneens toegezegd de Bijzondere Bomenlijst
voor erven en in tuinen binnen de bebouwde kom binnen een jaar af te
ronden. Ook zou een herinventarisatie starten voor de Bijzondere Bomenlijst
voor bomen op erven en in tuinen buiten de bebouwde kom waarna de
lijsten zouden worden vastgesteld.
Alle drie toezeggingen
waren eind 2025 niet nagekomen. De BSA ondersteunt om meerdere redenen niet het
werken met Bijzondere Bomenlijsten. Opnieuw is gebleken dat dit een zeer
arbeidsintensief proces is met hoge kosten. Maar dat is zeker niet de enige
reden. Wij zien dat er onnodig onrust ontstaat bij inwoners op momenten dat men
helemaal niet van plan is om een boom te kappen maar toch benaderd wordt door B&W
met het bericht dat hun bomen op de Bijzondere Bomenlijst worden geplaatst. Wij
onderschrijven de wens van de ambtelijke organisatie om bomen op erven en in
tuinen onder hetzelfde beschermingsregime te brengen als andere bomen in de
Bomenverordening. Pas als er een aanvraag is voor kappen wordt dan een besluit
genomen over het wel/niet verlenen van een omgevingsvergunning voor kappen. De
BSA adviseert raadsleden bij het maken van vragen voor B&W over deze
situatie.
Bezwaren bomenkap gemeente Bronckhorst:
In de gemeente Bronckhorst heeft de
Bomenstichting twee successen behaald in 2025. In april maakten we bezwaar
tegen het besluit van de gemeente Bronckhorst om een vergunning te verlenen
voor de kap van een tiental bomen op het terrein van de golfbaan in Hoog-Keppel
(Keppelse Golfclub). Reden voor de kap zou de matige tot slechte
gezondheidstoestand van de bomen zijn en de daarmee verband houdende
veiligheidsrisico's. Dit werd onderbouwd door een boomveiligheidscontrole van
de gemeente Bronckhorst zelf.
Met een boomdeskundige brachten we een bezoek aan
de golfbaan. Deze boomdeskundige constateerde dat de meeste bomen nog vitaal
waren. De woordvoerder van de golfbaan verklaarde vervolgens dat sommige bomen
een obstakel vormden voor de geplande herinrichting van de baan en het
golfspel.
Een van de bomen was een prachtige laag betakte rode beuk, die volgens ons
absoluut behouden moest blijven (zie foto). De boomdeskundige maakte een
verslag van zijn contra-expertise, en nam daarin een alternatief scenario op
voor de herinrichting van een deel van de golfbaan. In dit scenario konden
meerdere bomen worden gespaard.
De gemeente Bronckhorst verklaarde ons bezwaar
voor de meeste bomen, waaronder de laag betakte rode beuk, gegrond. Voor drie
(bijna) dode bomen bleef de vergunning in stand. Twee bomen konden worden
verplaatst. Twee gezonde jonge eiken hebben helaas het veld moeten ruim vanwege
ernstige hinder van het golfspel. De golfbaan heeft inmiddels een landschapsarchitect
in de arm genomen om in de toekomst kap van verkeerd geplante bomen te
voorkomen. De door ons gemaakte kosten voor de contra-expertise zijn door de
gemeente vergoed.
Afbeelding 3: De behouden laagbetakte rode beuk op golfbaan in Hoog Keppel.
In oktober
maakte de BSA bezwaar tegen het besluit van de gemeente Bronckhorst om een
vergunning te verlenen voor de kap van twee kerngezonde acacia’s op het
voormalige terrein van Basisschool de Bongerd in Hoog-Keppel.
Als reden
voor de kap werd het realiseren van nieuwbouw (appartementen) aangevoerd. Het
belang van de nieuwbouw woog zwaarder dan het belang van de gezondheid van de
bomen.
De gronden van ons bezwaar hadden betrekking op de ondeugdelijke motivering van
het besluit (onvolledige belangenafweging) en op het ontbreken van informatie
over 12(!) bomen die zonder vergunning konden worden gekapt.
Wij wezen op het belang van de te kappen bomen voor de leefbaarheid en de
biodiversiteit. De bomen maken deel uit van één van de spaarzame nog
overgebleven bosjes in de dorpskern Hoog-Keppel (zie foto hieronder) en zijn
van groot belang voor het tegengaan van hittestress. In de directe omgeving van
het bosje bevindt zich een ransuil territorium, waardoor het bosje van waarde
is als toevluchtsoord voor deze ransuilen. Door de nieuwbouw dreigt een groot
deel van dit bosje te verdwijnen.
Afbeelding 4: Rechts onderin het bosje op het Bongerd-terrein
Op de
hoorzitting (in februari 2026) waren zeven andere belanghebbenden (de Dorpsraad
en direct omwonenden) en de vergunninghouder (projectontwikkelaar) aanwezig.
Enkele weken vóór de hoorzitting had de BSA de gemeente verzocht om een
toezichthouder naar het projectgebied te sturen, omdat er een vermoeden was van
illegale bomenkap. Tijdens de hoorzitting bekende vergunninghouder (per
ongeluk) dat hij een acacia had gekapt waarvoor eerder een omgevingsvergunning
was geweigerd. Vanwege deze bekentenis diende de BSA na de hoorzitting een
handhavingsverzoek in bij de gemeente Bronckhorst met het verzoek om
vergunninghouder een herplantplicht op te leggen voor de onrechtmatig gekapte
boom. Dit verzoek werd toegewezen in de beslissing op bezwaar. Ons bezwaar
tegen de kap van de twee andere acacia’s werd helaas afgewezen.
Grootschalige bomenkap Bronckhorst als gevolg van
klimaatverandering:
In november
maakten wij bezwaar tegen het besluit van de gemeente Bronckhorst om een omgevingsvergunning te verlenen voor de
kap van 34 beuken aan de Ruurloseweg te Hengelo. Een
Boomveiligheidscontrole van de gemeente had uitgewezen dat de
gezondheidstoestand en de vitaliteit van alle 34 beuken slecht was als gevolg
van klimaatverandering. De gemeente achtte het zeer aannemelijk dat hierdoor op
korte termijn grote kroondelen zouden uitbreken met alle risico’s van dien. Het
nog verder aftakelen van de bomen was door het nemen van maatregelen niet tegen
te gaan.
In ons
bezwaar voerden wij aan dat de Boomveiligheidscontrole, duidelijke foto’s en
het ecologisch vooronderzoek ontbraken (in de holtes van de bomen waren
mogelijk beschermde diersoorten aanwezig). Wij verzochten de gemeente om het
besluit aan te vullen met de
ontbrekende informatie.
Na ons bezwaar werden
we door de gemeente Bronckhorst uitgenodigd voor een gesprek. De ambtenaren lichtten toe dat de gemeente de komende vijf jaar flink
gaat investeren in het aanpakken van laanbomen die sterven als gevolg van
klimaatverandering (lange droge zomers en extreem natte winters). Kappen is
volgens de gemeente ‘onvermijdelijk’.
Wij zijn ter plekke gaan kijken naar genoemde 34
bomen aan de Ruurloseweg en kwamen tenslotte tot de conclusie dat de conditie
van de meeste bomen inderdaad zeer slecht was. De droogte van de afgelopen
zomers heeft helaas zijn tol geëist.
Naar verwachting gaat het in totaal om 1600 bomen
(met name beuken en eiken) met een levensverwachting van maximaal 5 jaar. Snoei
is duur en zet volgens de gemeente op de langere termijn geen zoden aan de
dijk. Voor de herplant wordt in principe gekozen voor maat 12-14. Voor de herplant
aan de Ruurloseweg verzochten wij te kiezen voor 16-18 met kluit; dat werd
gehonoreerd. Daarop hebben wij ons bezwaar ingetrokken. Wij vroegen de gemeente
om ook voor de overige laanbomen een grotere maat te kiezen, maar dit zou qua
financiën niet uit kunnen. Wij houden de vinger aan de pols bij de kap van de
overige laanbomen.
Beschermen
bomen op bouwplaatsen:
Met
regelmaat hebben we contact met gemeenten en/of aannemers met het verzoek adequate beschermingsmaatregelen op te
leggen bij bouwprojecten in de omgeving van bomen. Niet zelden leiden bouwwerkzaamheden
maar ook graafwerkzaamheden tot de dood van bomen. Zoals bij deze prachtige beuk in
Lochem op onderstaande afbeelding.
Afbeelding 5: rode beuk aan de Zuiderwal in Lochem; hieronder was een zware grindlaag gestort en tijdens de bouw zwaar materiaal op het wortelpakket geplaatst. Dat
betekende helaas het einde.
Houtopstandenregeling
in de Omgevingswet:
In 2025 hadden
we overleg met het ministerie van LVVN over bovengenoemd onderwerp. Naar
verwachting zullen in 2026 wetswijzigingen voor herplant worden opgenomen en
wordt een aantal zogeheten “no regret” wetswijzigingen door het ministerie in
de consultatie voor wetswijziging opgenomen. Een wat “mager” resultaat in
relatie tot alle inspanningen, maar wij gaan aan de slag om ook de overige door
ons gewenste verbeteringen voor het beschermen van houtopstanden in het
buitengebied te realiseren. We denken in deze na over een burgerinitiatief in
samenwerking met andere natuur- en landschapsorganisaties.
Woningen ten koste van bos:
De gemeente Lochem heeft
bestemmingsplan Barchemse bos gewijzigd, zodat daar ruim 7.000 m2 bos kan
worden gekapt voor 6 luxewoningen in de zeer hoge prijscategorie.
Dit verhaal ligt al 15 jaar op
de plank bij deze gemeente en tegenargumenten zijn o.a. de inmiddels veranderde
tijden. Critici vinden daarom dat nu vooral natuurbehoud en sociale woningbouw
centraal dienen te staan. Ook zouden er risico’s kleven aan waterbeheer en er
verdwijnt natuurlijk groen/ biodiversiteit.
De gemeente zou echter al eerder
teveel beloften hebben gedaan en zegt dat zij dan een dure schadeclaim zouden
kunnen verwachten van het bouwbedrijf.
Omwonenden, natuurorganisaties
(ook de BSA samen met Burgerinitiatief Berkel) en lokale politieke partijen
hebben zich hier fel tegen verzet. Tegen dit plan is door belanghebbenden beroep
ingesteld bij de Afdeling Bestuursrechtsspraak van de Raad van State.
Bedreigde beeldbepalende
knotwilgen in Lochem verplaatst:
In september kwam
namens het Waterschap Rijn & IJssel (WRIJ)het bericht dat aan de
Nijkampsweg in de buurtschap Klein Dochteren (gemeente Lochem) 17 bomen gekapt
moesten worden in het kader van het vernattingsproject voor landgoed De
Velhorst. De sloot moest worden uitgediept vanwege achterstallig onderhoud en om het toekomstige onderhoud
met zware machines mogelijk te makenmoesten 15 beeldbepalende knotwilgen en 2 populieren verdwijnen.
Samen met de boerin van
het aangrenzende land hebben we ervoor kunnen zorgen dat de knotwilgen op
kosten van het WRIJ zouden worden verplaatst naar de overkant van de sloot op
het land van de boerin, die toezegde voor de watergift te zullen gaan zorgen.
Ook werd een meerstammige populier behouden.
Bosbeheer gemeente Oude IJsselstreek:
De gemeente Oude IJselstreek heeft in de bossen
bij locatie Harterinkdijk, Wissinklaan en Kapelweg, en ook in het Idinkbos-West
bomen gekapt om ruimte te maken voor de overige bomen. Maar omdat het een grote
oppervlakte betrof met veel grote bomen, zag dat er natuurlijk behoorlijk
grootschalig uit. Wij zijn ter plekke gaan kijken en hebben geconstateerd dat
dit beheer volgens het boekje is verlopen en het behoud van de overige bomen
ten goede zal komen.
Bomenverordening gemeente Aalten:
De BSA heeft als stakeholder geparticipeerd bij
het ontwikkelen van een nieuwe Bomenverordening waarbij de gemeente de door de
BSA ingebrachte juridische verbeteringen in dank heeft aanvaard. De adviezen
van de BSA om bomen in het buitengebied beter te beschermen en daar als
gemeente regie over te kunnen voeren als bevoegd gezag is helaas niet
overgenomen. De gemeente Aalten laat de bescherming van houtopstanden in het
buitengebied over aan GS van Gelderland. Adviezen voor een ruimere herplant en
het opnemen van houtopstanden op kaarten van het Omgevingsplan waren voor
B&W van Aalten een brug te ver.
Wij vinden dat een gemiste kans voor deze
gemeente.
In deze gemeente is
door de BSA ook advies uitgebracht over betere landschappelijke inpassing
(schaamgroen), handhaven van de opgelegde herplantverplichting, het voorkomen
van schade aan bomen bij maaien van bermen en niet doorzagen van klimop vanwege
de ecologische waarde. Ook is input geleverd voor de Omgevingsvisie en plannen
tot 2040.
Jaarlijkse
Bomenprijs van de BSA:
In 2025 was onze jaarlijkse Bomenprijs voor
“het Groenste Project van het afgelopen jaar” voor het Nationaal Lindearboretum
in Winterswijk/ Corle. Wij vinden het nl. zeer te prijzen dat de Stichting
Lindearboretum inmiddels de officiële nationale collectiehouder en genenbank is
voor de Linde.Haar doelstelling: “Het opzetten, beheren, in
stand houden en waar mogelijk uitbreiden van de grootste Europese collectie
winterharde Lindebomen”.
Dit arboretum is gesticht en tevens al vele
jaren beheerd en onderhouden door vrijwilligers! Onze jaarlijkse BSA Bomenprijs
bestaat in principe uit een boom naar keuze, t.w.v. + € 125,-. Vanwege
de bijzondere omstandigheden in deze hebben wij als BSA een Linde kunnen
aankopen die de prijswinnaars zelf hebben gekozen uit het kwekerij gedeelte van
het arboretum zelf.
Afbeelding 6 en 7: het planten van de Bomenprijsboom!
Adviesrol
naar raads- en staten fracties:
De BSA werd
in 2025 verschillende keren door Raadsfracties gevraagd om vanuit
natuurperspectief te adviseren over op dat moment actuele gemeentelijke
ontwikkelingen. Ook gaven we in enkele gevallen ongevraagd advies. De expertise
van de BSA werd zeer gewaardeerd.
Ondersteunende
rol naar inwoners en samenwerking in burgerinitiatieven:
Ook in 2025
werden we regelmatig benaderd door inwoners/belanghebbenden met vragen over
wet- en regelgeving betreffende bomenkap en met vragen over de bescherming van
flora en fauna. Met het vervallen van de “aanhaakverplichting”, het vervallen
van een onlosmakelijke samenhang van vergunningaanvragen voor één het hetzelfde
project, worden inwoners soms spreekwoordelijk het bos ingestuurd. Of men staat
aan het verkeerde loket.
Dat er sinds
het in werking treden van de Omgevingswet sprake is van een confettikanon aan afzonderlijke
vergunningen is door overheden en door de Evaluatiecommissie Omgevingswet in de
evaluatie van 2025 eveneens geconstateerd. Maar een oplossing is er intussen nog
niet. Wij zien dat inwoners “afhaken” en dat het niet lukt om het natuurbelang
te behartigen vanwege de grote hoeveelheid kennis die het vraagt en vanwege de
grote werklast die het benaderen van verschillende loketten teweegbrengt. Het vervallen
van de aanhaakverplichting werkt dus niet alleen in het nadeel van initiatiefnemers
maar is zeker ook nadelig voor inwoners.
Social media:
Wij
zijn in 2024 van Twitter/X naar Bluesky overgestapt, dat op dat moment nog wel
een fatsoenlijk medium (b)leek. Wel jammer van de bijna 3000 volgers die we
hadden opgebouwd op X, maar daarvan zijn er intussen ook alweer een paar
honderd naar BlueSky overgestapt. Alleen in bijzondere gevallen maken wij nog
gebruik van X, omdat blijkt dat een flink aantal van de voor ons relevante overheden en
organisaties (nog) niet zijn overgestapt, en die willen wij nog wel kunnen
bereiken.
Het
Bomenkapmeldpunt van de BSA telde in 2025 meer dan 120.700 bezoekers.Ook
via dit meldpunt komen soms vragen om advies over bomen, dan wel advies over
zienswijzen, bezwaarprocedures, etc.
Bij- en
nascholing:
Contactpersonen
van de BSA volgden in 2025 de volgende cursussen/opleidingen c.q. woonden de volgende symposia/congressen bij
- Omgevingsrecht door mr. Max Haan, Advocaat van de Aarde;
- Omgevingsrecht door Soorten.nl;
- Bestuursrecht Open Universiteit;
- Planten en dieren herkennen door Soorten.nl;
- Collegereeks Natuurdata en
waarnemingen door Soorten.nl (natuurdata
valideren/interpreteren, factchecken en duiden waarnemingen, gezamenlijke
waarnemingsvinding enz.);
- Broedvogelinventarisatie, excursie;
- Onderzoek Dassenburchten
(praktijkochtend);
- Risicobeoordeling
omgevingsbelasting minicollege A. Ragas, professor of
Environmental Science; Vereniging Leefmilieu;
- Stikstof en natuur door dr. Raoul Beunen, Hoogleraar Omgevingsbeleid;
- Is N-2000 toekomstbestendig? symposium Heimans en Thijssestichting;
- Bomenrecht door boomjurist Bas Visser;
- Vleermuizenonderzoek en
-bescherming, VLEN;
- Vleermuizen in de Achterhoek door Kevin Collins IVN;
- Over leven, wat kunnen we leren
van uitsterven, Symposium Natuurherstel door Soorten.nl;
en verder oriënteren wij ons op de werking en de gevolgen van de
Natuurherstelverordening en maken we deel uit van het stakeholdersoverleg van het
ministerie van LVVN over het door Nederland te ontwikkelen Ontwerp-Natuurplan.
Dit natuurplan moet Nederland 1 september 2026 aanleveren bij de Europese
Commissie.
Zie voor informatie over de
Natuurherstelverordening Natuurherstelverordening | Levend Landschap.Netwerken:
Bestuursleden
en de natuurbeschermers wonen in het kader van netwerkopbouw en het onderhouden
van netwerken tal van info avonden en bijeenkomsten
bij. Een kleine selectie uit 2025
· * Vergadering Leefmilieu;
· * Boomfeestdag Aalten;
· * Lezing monumentale bomen Oude IJsselstreek;
· * Akkerrandproject Aalten;
· * Netwerk Groene Vrijwilligers gemeente Lochem;
* Burgerinitiatief Berkel.
Afhankelijk van de agenda worden vergaderingen van
Provinciale Staten Gelderland bijgewoond en gemeenteraadsvergaderingen in
gemeenten in de Achterhoek.
Financieel overzicht 2025 Bomenstichting Achterhoek
Inkomsten:
|
Saldo 01-01-2025
|
9.874,03
|
|
Donaties
|
580,00
|
|
Restitutie
symposium "Bomenrecht"
|
50,00
|
|
Proceskostenretour
Bronckhorst
|
375,00
|
|
|
€ 10.879,03
|
Uitgaven:
|
Bankkosten
|
172,87
|
|
Contributies
|
50,00
|
|
Paskosten
|
20,00
|
|
TerugstortingDinamofonds
|
1.216,00
|
|
Secretariaatskosten
|
218,07
|
|
Reiskosten
|
17,71
|
|
Groenste
project
|
125,00
|
|
Project
"Van wie is de natuur"
|
3.630,00
|
|
Symposium
"Bomenrecht"
|
163,35
|
|
Expertiserapport
golfclub
|
375,00
|
|
Bomenkapmeldpunt
|
280,00
|
|
|
€
6.268,00
|
|
Saldo
31-12-2025
|
€ 4.611,03
|
|
|
€ 10.879,03
|
