donderdag 10 september 2026

JAARVERSLAG en FINANCIEEL OVERZICHT 2025

Doelstelling en Statuten:

De Bomenstichting Achterhoek (BSA) heeft statutair ten doel het bevorderen van zorg en aandacht en het in stand houden en verbeteren van de groene leefomgeving in de Achterhoek en de karakteristieke groene structuren van het landschap, met name gericht op bomen en de daarbij behorende biodiversiteit en ecosystemen.
Zij tracht dit o.a. te bereiken door:
Het adviseren en stimuleren tot behoud van bestaande bomen en her- en aanplanten van bomen en struiken; 
  • Betrokkenheid bij gemeentelijk bomenbeleid; 
  • Het stimuleren van registratie van monumentale bomen.
  • Het adviseren en stimuleren van overheden bij het opstellen en uitvoering geven aan een adequaat bomenbeschermingsbeleid; 
  • Kennisoverdracht en ondersteunen van bewoners en belangengroepen bij het voorkomen van kappen en rooien van groen;
  • Waar onvermijdelijk het voeren van bezwaar- en beroepsprocedures;
  • Het stimuleren van aandacht en waardering van groen in de Achterhoek; 

en voorts al hetgeen hiermee rechtstreeks of zijdelings verband houdt.

De focus van de BSA is dus ruimer dan bomen en planten en behelst ook biodiversiteit en het volledige ecosysteem met de voorwaarden om biodiversiteit en ecosystemen te behouden en herstellen. 

Het bestuur:

De BSA heeft een vijfhoofdig bestuur. Bestuursleden zijn woonachtig in verschillende gemeenten. Bestuursleden en een aantal door de BSA gemachtigde vrijwilligers vervullen de functie van contactpersoon/aanspreekpunt naar diverse gemeenten. Daarnaast zijn enkele vrijwilligers door de BSA gemachtigd voor het uitvoeren van specifieke taken of projecten gericht op de doelstelling van de Stichting.

Natuurvisie: 

De drijfveer voor de BSA is het ecocentrisme. Het is een wereldbeeld dat niet de mens (antropocentrisme) maar het ecosysteem in het centrum der dingen plaatst en de mens ziet als onderdeel van het ecosysteem. De mens staat niet boven de natuur, is geen eigenaar, de natuur is er niet om ons te dienen, we hebben geen recht op de natuur en we zijn als mens niet alleen normbepalend. Volgens dit wereldbeeld heeft de natuur intrinsieke waarde, een waarde op zichzelf. Er is sprake van zorgzaamheid en wederkerigheid: als wij goed voor de natuur zorgen dan zorgt de natuur ook goed voor ons. Dan levert ze ons schoon drinkwater, verkoeling, voedsel, schone lucht, gezondheid, welzijn, ontspanning, inspiratie en geluk.

Bij alle initiatieven, plannen en projecten hoort dan de vraag “Wat is goed voor de natuur”? Wij nemen verantwoordelijkheid voor het gesprek, het actief de belangen van de natuur voor het voetlicht brengen, voor het opkomen voor de natuur en voor het bijdragen aan het proces waarin wordt gestreefd naar rechten voor de natuur. Omdat in het antropocentrische wereldbeeld, het wereldbeeld waarin we onze mensbelangen vooropstellen, de natuur steevast aan het kortste eind trekt,  met als gevolg een grote ecologische crisis.


Werkwijze:

De BSA streeft naar het realiseren van de doelstelling door het aangaan van het gesprek, participatie en het uitdragen van kennis en uitbrengen van advies aan de voorkant van processen, te weten bij beleidsvorming; de ontwikkeling van wet- en regelgeving en het inrichten van processen voor de bescherming van de natuur. Dit gebeurt op zowel gemeentelijk, provinciaal als landelijk niveau (in 2025 met het ministerie van LVVN). Het opbouwen en onderhouden van een passend en effectief netwerk is daarbij van groot belang en daarin werd in 2025 ook weer geïnvesteerd. 

Er is regelmatig overleg met verschillende partijen: raadsleden, statenleden, bestuurders, beleidsmakers, inwoners en netwerkpartners Landschap en Natuur. Die laatste betreft zowel NGO-s als vrijwilligersorganisaties. Op ambtenarenniveau vindt in een aantal gemeenten structureel overleg plaats maar veelal is het overleg met gemeenteambtenaren en provincieambtenaren niet-structureel maar themagericht. De focus van de BSA ligt daarbij niet alleen op de bescherming van bomen maar, volgens de statuten, ook op alles wat daarmee rechtstreeks of zijdelings verband houdt.

Dat betekent dus ook de bescherming van dieren, planten en hun leefgebied en condities voor de instandhouding. In 2025 kregen de bescherming van het Gelders Natuur Netwerk (voorheen Ecologische Hoofd Structuur/EHS), de grotere houtopstanden en het juiste gebruik van bermen en het ecologisch bermbeheer specifieke aandacht. Daar waar wet- en regelgeving voor de bescherming van de natuur wordt overtreden en geen andere effectieve optie voor handen is, dient de BSA een handhavingsverzoek of een bezwaarschrift in bij het bevoegd gezag. In bezwaar- en beroepsprocedures is de Bomenstichting Achterhoek altijd als belanghebbende conform de Algemene Wet Bestuursrecht art. 1:2 gezien en meerdere bezwaren zijn door onafhankelijke Bezwaren Commissies ontvankelijk en gegrond bevonden.

 Een selectie uit de activiteiten in 2025

Van wie is de natuur?
Ook in 2025 hebben we weer veel aandacht geschonken het project “Van wie is de natuur”. Het project is gericht op het voorkomen van natuuraantasting en overtreding van natuurwetgeving door recreatieve (mountainbike/mtb) routenetwerken in GNN-(Gelders Natuur Netwerk) gebieden in houtopstanden in de Achterhoek. Bij overheden bestaat onvoldoende aandacht voor het belang van groene natuurverbindingen die ook daadwerkelijk het leefgebied van soorten verbindt en waar daarvoor benodigde omgevingswaarden in stand blijven.
De beoogde NNN-verbindingen (Natuurnetwerk Nederland) zijn nog steeds niet volledig gerealiseerd, waardoor gesproken kan worden van “groene hagelslag” natuur. Daarnaast worden bestaande GNN-gebieden doorsneden met een veelheid aan verstorende recreatieve (mtb) routes. De ecologische Quick Scans die worden aangeleverd blijken van onvoldoende kwaliteit om overtreding van natuurwetgeving uit te sluiten en gebieds(natuur)doelen te behalen.
De winst van onze activiteiten is in ieder geval dat verschillende gemeenten nu een meer kritische blik werpen op de kwaliteit van het ecologisch onderzoek, de aanwezige natuur- en gebiedswaarden en de herstelopdracht voor het gebied. Dat geldt echter nog niet voor alle Achterhoekse gemeenten. 

Afbeelding 1: een mtb-route met rond kwetsbare beuken gegraven watervanger.

We hebben in 2025 de gift die wij voor dit project van het Dinamo Fonds hebben ontvangen financieel verantwoord en administratief afgesloten. Daarvoor is een evaluatie geschreven over de door ons uitgevoerde activiteiten, onze onderzoeksbevindingen mede op grond van recente (wetenschappelijke) kennis en de resultaten. Hetgeen overigens niet betekent dat dit project is afgerond. We voerden ook in 2025 gesprekken met gemeenten en de provincie Gelderland. De provincie die zich eerder heeft gedistantieerd van de bescherming van flora en fauna, heeft na het aanleveren van onze informatie een inventarisatie gemaakt van alle mtb-trajecten die zijn aangelegd in Gelderland. Onderzocht is of er ecologische onderzoeken zijn uitgevoerd, of die getoetst zijn door het bevoegd gezag en wat de kwaliteit van die ecologische onderzoeken is. Er zijn vervolgafspraken gemaakt voor 2026 nu is gebleken dat zaken niet op orde zijn. Bovendien worden nog steeds illegaal mtb-tracks aangelegd.

Basiskwaliteit natuur: ecologisch bermbeheer gemeente Berkelland:

Het gaat slecht met de biodiversiteit in Nederland. Slechts ongeveer 12% van de beschermde habitats en soorten bevinden zich in een gunstige Staat Van Instandhouding (SVI). Daarnaast wijst onderzoek uit dat met alleen beschermde natuurgebieden zoals Natura-2000 en NNN de SVI van soorten onvoldoende verbetert. Dus ook niet strikt beschermde natuur is nodig om achteruitgang te voorkomen en herstel te realiseren.

In een steeds intensiever gebruikte omgeving en met veel monotone natuurarme landbouwgronden zijn bermen cruciaal als leefgebied voor flora en fauna. Bermen vormen een belangrijke schakel in de levenscyclus van o.a. insecten door hun verbindende functie. Dat wat wegen zijn voor mensen, zijn bermen voor flora en fauna.

De gemeente Berkelland beheert ca. 1400 km bermen waarvan 1200 km bestaat uit grasachtige vegetaties. De gemeente Berkelland startte in 2019 met ecologisch bermbeheer. In 2025 is 35% in beheer met (ecologisch) hooilandbeheer en 7% is successiebeheer (door-ontwikkelen tot houtsingel). Het terugvorderen van bermen die in gebruik waren genomen als agrarisch perceel en het terugdringen van gazonbermen (ook wel zitmaaierbermen genoemd) moest helpen om tot een zo groot mogelijk areaal ecologisch beheer te komen. In 2025 werd een nieuw beheerplan opgesteld met de ambitie om tot een groter oppervlak ecologisch bermenbeheer te komen. Een mooi streven maar onze experts waren onaangenaam verrast door de inhoud van dit (onduidelijke)plan waarin bermen op onnavolgbare wijze werden ingedeeld in 2 delen: “wegberm” en “overige ruimte”, beide zijnde berm. 

Afbeelding 2: kamperfoelie aan de voet van een boom in Rekken.Waardplant voor de strikt beschermde kleine ijsvogelvlinder (rode lijst soort).

Ook werd de mogelijkheid voor aangelanden (agrariërs) gecreëerd om delen van bermen met toestemming van de gemeente middels “maatwerkafspraken” op te geven voor de eco-regeling. Een nadere uitwerking (hoe, wat, waar en de vraag of dat wettelijk is toegestaan) ontbrak. Een vanuit ecologisch en juridisch perspectief ongewenste situatie en juridisch onhoudbaar vond de BSA. De verwarring die ontstond door akkerrandbeheer en bermbeheer, twee verschillende vormen beheer op verschillende gronden, dus ook niet zijnde bermen, maakten het geheel niet duidelijker.
Wij hebben gebruik gemaakt van de spreekruimte voor publiek in de Raadsvergadering van Berkelland om onze visie te geven. Ook hebben we daar de aanschaf van nieuwe materialen i.r.t. de “Gedragscode soortenbescherming gemeenten-Stadswerk 2025” onder de aandacht gebracht en hebben geadviseerd inwonersactief te betrekken bij de soorteninventarisatie in bermen waarbij, met ondersteuning van een ecoloog, gebruik kan worden gemaakt van apps die daarbij kunnen helpen: Obsidentify, Merlin Bird, Waarnemingen.nl. en de nieuwe webapp SoortenKijker, de natuurthermometer voor je eigen buurt. Het beheerplan is ondanks kritische noten van verschillende fracties toch vastgesteld. Het vervolg is niet duidelijk. Wij blijven met ambtenaren, raadsleden en wethouders in gesprek.
Oude bosgroeiplaatsen:
De plannen van GS van de provincie Gelderland om oude bosgroeiplaatsen buiten N-2000/GNN gebieden niet langer te beschermen hebben veel stof doen opwaaien. Wat zijn oude bosgroeiplaatsen? De provincie Gelderland zegt daar in de Statenbrief van 16 september 2025 het volgende over: 
“Een oude bosgroeiplaats is een plek in het landschap waar, tenminste sinds het begin van de 19e eeuw al bos aanwezig is. Hierdoor komen in deze bossen nog altijd bijzondere soorten voor (boven- en ondergronds), die zich maar heel beperkt verspreiden vanuit hun huidige vindplaatsen en daardoor elders in jonge bossen ontbreken. Deze oude bossen (waarbij het dus gaat over de bodem BSA) vormen daarmee een ecologisch venster naar de soortenrijkdom van ons landschap, in sommige gevallen tot aan de bossen in de middeleeuwen.

In Gelderland zijn oude bosgroeiplaatsen gelegen zowel binnen als buiten N-2000 en GNN, het gaat om respectievelijk ca. 22.000 ha en ca. 2300 ha. GS wil het beschermingsregime voor het overgrote deel van de oude bosgroeiplaatsen buiten N-2000 en GNN opheffen. De BSA ziet een hierdoor voorspelbare degradatie van biodiversiteit en landschap. Bovendien is er geen enkele reden om het beschermingsregime op te heffen. De vigerende Omgevingsverordening voorziet al in maatwerkafspraken voor situaties met een groot algemeen maatschappelijk belang waarvoor geen alternatieven bestaan. De BSA maakte in 26 november 2025 gebruik van de inspreekruimte voor publiek bij de Provinciale Statenvergadering van Gelderland om de waarde van oude bosgroeiplaatsen buiten N-2000/GNN onder de aandacht te brengen, en ook specifiek het verlies van oude bosgroeiplaatsen in de Achterhoek. Bij dat laatste werd gebruik gemaakt van een tabel uit “De Levende Natuur”.
Ook ondertekenden we, samen met nog ca. 50 natuurorganisaties, de “brandbrief” hierover van Natuur en Milieu Gelderland. In 2026 staat de ontwerp-omgevingsverordening waarin ook het verwijderen van het beschermingsregime van het grootste deel van de OBP buiten N-2000 en GNN opnieuw aan de orde is op de agenda. We zullen een zienswijze indienen als het voornemen door GS niet wordt ingetrokken. En indien nodig zullen we opnieuw gebruik maken van de inspreekruimte voor publiek. Bezwaar en beroep is niet mogelijk.

Een boom voor iedere Berkellander (= een boom voor ieder adres):
De BSA ondersteunde de gemeente Berkelland met het uitdelen van bomen tijdens de actie “Een boom voor iedere Berkellander”. Er was veel belangstelling voor deze actie waarbij inwoners een boom met een steunpaal of een struik konden afhalen De eerste drie rondes (t/m begin 2026) betekende dat met deze actie 12.000 bomen en struiken werden geplant.

Autorally Berkelland:
De autorally Berkelland is een nieuw evenement: autoracewedstrijd over diverse (zand) wegen in het buitengebied van Berkelland. Door de hoge snelheden (tot 200 km per uur) worden zandwegen, bermen, sloten en houtopstanden niet ontzien, wordt fauna verstoord en wordt het risico genomen dat (foeragerende) dieren worden doodgereden. Het risico van het doodrijden van soorten is op verschillende plaatsen reëel aanwezig. De kans dat dit risico willens en wetens wordt genomen maakt dit strijdig met de natuurbeschermingsregels van het Besluit activiteiten leefomgeving (BAL).
We voerden overleg met de initiatiefnemers, spraken met de provincie Gelderland (bevoegd gezag voor soortenbescherming i.r.t. natuurwetgeving) over aanwezige flora en fauna op en langs de route waar in de ecologische Quick Scan geen rekening mee is gehouden. We dienden zienswijzen in tegen een evenementenvergunning en de aangevraagde Buitenplanse Omgevingsvergunning (BOPA). Dit evenement past om verschillende redenen niet in het Omgevingsplan van Berkelland en is ook strijdig met de Wegenverkeerswet. Bovendien loopt een deel van het circuit door kwetsbaar waterwingebied en grondwaterbeschermingsgebied. Tevens vindt de rally plaats op wegen waarvan de bermen zijn aangewezen voor ecologisch beheer.
Nadat vergunningen desondanks werden verleend dienden we bezwaar in tegen de besluiten om beide vergunningen te verlenen. Omdat de gemeente Berkelland de procesgang voor vergunningverlening niet op orde heeft en zich niet houdt aan de wettelijke termijnen voor het behandelen van bezwaarschriften zoals vastgelegd en de Algemene wet bestuursrecht (Awb),zijn de bezwaren op 31 december 2025 nog steeds niet behandeld. De autorally heeft inmiddels al plaatsgevonden en er zijn plannen voor een nog grotere professionele autorally.

Bomenverordening Berkelland:
In 2022 is in de gemeente Berkelland een nieuwe Bomenverordening opgesteld. Het beschermingsregime is, tegen het advies van de BSA, afgezwakt. Dat geldt ook voor het aantal bomen voor de herplantverplichting. In 2022 is door de wethouder toegezegd na een jaar te evalueren o.a. om inzicht te krijgen in de gevolgen van die afzwakking voor het bomenbestand van Berkelland. Omdat er sinds 2008 nog nooit een herinventarisatie van bomen voor de Bijzondere Bomenlijst heeft plaatsgevonden heeft de wethouder eveneens toegezegd de Bijzondere Bomenlijst voor erven en in tuinen binnen de bebouwde kom binnen een jaar af te ronden. Ook zou een herinventarisatie starten voor de Bijzondere Bomenlijst voor bomen op erven en in tuinen buiten de bebouwde kom waarna de lijsten zouden worden vastgesteld.
Alle drie toezeggingen waren eind 2025 niet nagekomen. De BSA ondersteunt om meerdere redenen niet het werken met Bijzondere Bomenlijsten. Opnieuw is gebleken dat dit een zeer arbeidsintensief proces is met hoge kosten. Maar dat is zeker niet de enige reden. Wij zien dat er onnodig onrust ontstaat bij inwoners op momenten dat men helemaal niet van plan is om een boom te kappen maar toch benaderd wordt door B&W met het bericht dat hun bomen op de Bijzondere Bomenlijst worden geplaatst. Wij onderschrijven de wens van de ambtelijke organisatie om bomen op erven en in tuinen onder hetzelfde beschermingsregime te brengen als andere bomen in de Bomenverordening. Pas als er een aanvraag is voor kappen wordt dan een besluit genomen over het wel/niet verlenen van een omgevingsvergunning voor kappen. De BSA adviseert raadsleden bij het maken van vragen voor B&W over deze situatie.
Bezwaren bomenkap gemeente Bronckhorst:
In de gemeente Bronckhorst heeft de Bomenstichting twee successen behaald in 2025. In april maakten we bezwaar tegen het besluit van de gemeente Bronckhorst om een vergunning te verlenen voor de kap van een tiental bomen op het terrein van de golfbaan in Hoog-Keppel (Keppelse Golfclub). Reden voor de kap zou de matige tot slechte gezondheidstoestand van de bomen zijn en de daarmee verband houdende veiligheidsrisico's. Dit werd onderbouwd door een boomveiligheidscontrole van de gemeente Bronckhorst zelf.
Met een boomdeskundige brachten we een bezoek aan de golfbaan. Deze boomdeskundige constateerde dat de meeste bomen nog vitaal waren. De woordvoerder van de golfbaan verklaarde vervolgens dat sommige bomen een obstakel vormden voor de geplande herinrichting van de baan en het golfspel.
Een van de bomen was een prachtige laag betakte rode beuk, die volgens ons absoluut behouden moest blijven (zie foto). De boomdeskundige maakte een verslag van zijn contra-expertise, en nam daarin een alternatief scenario op voor de herinrichting van een deel van de golfbaan. In dit scenario konden meerdere bomen worden gespaard.
De gemeente Bronckhorst verklaarde ons bezwaar voor de meeste bomen, waaronder de laag betakte rode beuk, gegrond. Voor drie (bijna) dode bomen bleef de vergunning in stand. Twee bomen konden worden verplaatst. Twee gezonde jonge eiken hebben helaas het veld moeten ruim vanwege ernstige hinder van het golfspel. De golfbaan heeft inmiddels een landschapsarchitect in de arm genomen om in de toekomst kap van verkeerd geplante bomen te voorkomen. De door ons gemaakte kosten voor de contra-expertise zijn door de gemeente vergoed.

Afbeelding 3: De behouden laagbetakte rode beuk op golfbaan in Hoog Keppel.

In oktober maakte de BSA bezwaar tegen het besluit van de gemeente Bronckhorst om een vergunning te verlenen voor de kap van twee kerngezonde acacia’s op het voormalige terrein van Basisschool de Bongerd in Hoog-Keppel.

Als reden voor de kap werd het realiseren van nieuwbouw (appartementen) aangevoerd. Het belang van de nieuwbouw woog zwaarder dan het belang van de gezondheid van de bomen.
De gronden van ons bezwaar hadden betrekking op de ondeugdelijke motivering van het besluit (onvolledige belangenafweging) en op het ontbreken van informatie over 12(!) bomen die zonder vergunning konden worden gekapt.
Wij wezen op het belang van de te kappen bomen voor de leefbaarheid en de biodiversiteit. De bomen maken deel uit van één van de spaarzame nog overgebleven bosjes in de dorpskern Hoog-Keppel (zie foto hieronder) en zijn van groot belang voor het tegengaan van hittestress. In de directe omgeving van het bosje bevindt zich een ransuil territorium, waardoor het bosje van waarde is als toevluchtsoord voor deze ransuilen. Door de nieuwbouw dreigt een groot deel van dit bosje te verdwijnen.

Afbeelding 4: Rechts onderin het bosje op het Bongerd-terrein

Op de hoorzitting (in februari 2026) waren zeven andere belanghebbenden (de Dorpsraad en direct omwonenden) en de vergunninghouder (projectontwikkelaar) aanwezig. Enkele weken vóór de hoorzitting had de BSA de gemeente verzocht om een toezichthouder naar het projectgebied te sturen, omdat er een vermoeden was van illegale bomenkap. Tijdens de hoorzitting bekende vergunninghouder (per ongeluk) dat hij een acacia had gekapt waarvoor eerder een omgevingsvergunning was geweigerd. Vanwege deze bekentenis diende de BSA na de hoorzitting een handhavingsverzoek in bij de gemeente Bronckhorst met het verzoek om vergunninghouder een herplantplicht op te leggen voor de onrechtmatig gekapte boom. Dit verzoek werd toegewezen in de beslissing op bezwaar. Ons bezwaar tegen de kap van de twee andere acacia’s werd helaas afgewezen.

Grootschalige bomenkap Bronckhorst als gevolg van klimaatverandering:
In november maakten wij bezwaar tegen het besluit van de gemeente Bronckhorst om een omgevingsvergunning te verlenen voor de kap van 34 beuken aan de Ruurloseweg te Hengelo. Een Boomveiligheidscontrole van de gemeente had uitgewezen dat de gezondheidstoestand en de vitaliteit van alle 34 beuken slecht was als gevolg van klimaatverandering. De gemeente achtte het zeer aannemelijk dat hierdoor op korte termijn grote kroondelen zouden uitbreken met alle risico’s van dien. Het nog verder aftakelen van de bomen was door het nemen van maatregelen niet tegen te gaan.
In ons bezwaar voerden wij aan dat de Boomveiligheidscontrole, duidelijke foto’s en het ecologisch vooronderzoek ontbraken (in de holtes van de bomen waren mogelijk beschermde diersoorten aanwezig). Wij verzochten de gemeente om het besluit aan te vullen met de ontbrekende informatie.
Na ons bezwaar werden we door de gemeente Bronckhorst uitgenodigd voor een gesprek. De ambtenaren lichtten toe dat de gemeente de komende vijf jaar flink gaat investeren in het aanpakken van laanbomen die sterven als gevolg van klimaatverandering (lange droge zomers en extreem natte winters). Kappen is volgens de gemeente ‘onvermijdelijk’.
Wij zijn ter plekke gaan kijken naar genoemde 34 bomen aan de Ruurloseweg en kwamen tenslotte tot de conclusie dat de conditie van de meeste bomen inderdaad zeer slecht was. De droogte van de afgelopen zomers heeft helaas zijn tol geëist.
Naar verwachting gaat het in totaal om 1600 bomen (met name beuken en eiken) met een levensverwachting van maximaal 5 jaar. Snoei is duur en zet volgens de gemeente op de langere termijn geen zoden aan de dijk. Voor de herplant wordt in principe gekozen voor maat 12-14. Voor de herplant aan de Ruurloseweg verzochten wij te kiezen voor 16-18 met kluit; dat werd gehonoreerd. Daarop hebben wij ons bezwaar ingetrokken. Wij vroegen de gemeente om ook voor de overige laanbomen een grotere maat te kiezen, maar dit zou qua financiën niet uit kunnen. Wij houden de vinger aan de pols bij de kap van de overige laanbomen.

Beschermen bomen op bouwplaatsen:
Met regelmaat hebben we contact met gemeenten en/of aannemers met het verzoek adequate beschermingsmaatregelen op te leggen bij bouwprojecten in de omgeving van bomen. Niet zelden leiden bouwwerkzaamheden maar ook graafwerkzaamheden tot de dood van bomen. Zoals bij deze prachtige beuk in Lochem op onderstaande afbeelding.

Afbeelding 5: rode beuk aan de Zuiderwal in Lochem; hieronder was een zware grindlaag gestort en tijdens de bouw zwaar materiaal op het wortelpakket geplaatst. Dat betekende helaas het einde.


Houtopstandenregeling in de Omgevingswet:
In 2025 hadden we overleg met het ministerie van LVVN over bovengenoemd onderwerp. Naar verwachting zullen in 2026 wetswijzigingen voor herplant worden opgenomen en wordt een aantal zogeheten “no regret” wetswijzigingen door het ministerie in de consultatie voor wetswijziging opgenomen. Een wat “mager” resultaat in relatie tot alle inspanningen, maar wij gaan aan de slag om ook de overige door ons gewenste verbeteringen voor het beschermen van houtopstanden in het buitengebied te realiseren. We denken in deze na over een burgerinitiatief in samenwerking met andere natuur- en landschapsorganisaties.

Woningen ten koste van bos:
De gemeente Lochem heeft bestemmingsplan Barchemse bos gewijzigd, zodat daar ruim 7.000 m2 bos kan worden gekapt voor 6 luxewoningen in de zeer hoge prijscategorie.
Dit verhaal ligt al 15 jaar op de plank bij deze gemeente en tegenargumenten zijn o.a. de inmiddels veranderde tijden. Critici vinden daarom dat nu vooral natuurbehoud en sociale woningbouw centraal dienen te staan. Ook zouden er risico’s kleven aan waterbeheer en er verdwijnt natuurlijk groen/ biodiversiteit.
De gemeente zou echter al eerder teveel beloften hebben gedaan en zegt dat zij dan een dure schadeclaim zouden kunnen verwachten van het bouwbedrijf.
Omwonenden, natuurorganisaties (ook de BSA samen met Burgerinitiatief Berkel) en lokale politieke partijen hebben zich hier fel tegen verzet. Tegen dit plan is door belanghebbenden beroep ingesteld bij de Afdeling Bestuursrechtsspraak van de Raad van State.

Bedreigde beeldbepalende knotwilgen in Lochem verplaatst:
In september kwam namens het Waterschap Rijn & IJssel (WRIJ)het bericht dat aan de Nijkampsweg in de buurtschap Klein Dochteren (gemeente Lochem) 17 bomen gekapt moesten worden in het kader van het vernattingsproject voor landgoed De Velhorst. De sloot moest worden uitgediept vanwege achterstallig onderhoud en om het toekomstige onderhoud met zware machines mogelijk te makenmoesten 15 beeldbepalende knotwilgen en 2 populieren verdwijnen.
Samen met de boerin van het aangrenzende land hebben we ervoor kunnen zorgen dat de knotwilgen op kosten van het WRIJ zouden worden verplaatst naar de overkant van de sloot op het land van de boerin, die toezegde voor de watergift te zullen gaan zorgen. Ook werd een meerstammige populier behouden.
Bosbeheer gemeente Oude IJsselstreek:
De gemeente Oude IJselstreek heeft in de bossen bij locatie Harterinkdijk, Wissinklaan en Kapelweg, en ook in het Idinkbos-West bomen gekapt om ruimte te maken voor de overige bomen. Maar omdat het een grote oppervlakte betrof met veel grote bomen, zag dat er natuurlijk behoorlijk grootschalig uit. Wij zijn ter plekke gaan kijken en hebben geconstateerd dat dit beheer volgens het boekje is verlopen en het behoud van de overige bomen ten goede zal komen.

Bomenverordening gemeente Aalten:
De BSA heeft als stakeholder geparticipeerd bij het ontwikkelen van een nieuwe Bomenverordening waarbij de gemeente de door de BSA ingebrachte juridische verbeteringen in dank heeft aanvaard. De adviezen van de BSA om bomen in het buitengebied beter te beschermen en daar als gemeente regie over te kunnen voeren als bevoegd gezag is helaas niet overgenomen. De gemeente Aalten laat de bescherming van houtopstanden in het buitengebied over aan GS van Gelderland. Adviezen voor een ruimere herplant en het opnemen van houtopstanden op kaarten van het Omgevingsplan waren voor B&W van Aalten een brug te ver.
Wij vinden dat een gemiste kans voor deze gemeente.

In deze gemeente is door de BSA ook advies uitgebracht over betere landschappelijke inpassing (schaamgroen), handhaven van de opgelegde herplantverplichting, het voorkomen van schade aan bomen bij maaien van bermen en niet doorzagen van klimop vanwege de ecologische waarde. Ook is input geleverd voor de Omgevingsvisie en plannen tot 2040.
Jaarlijkse Bomenprijs van de BSA:
In 2025 was onze jaarlijkse Bomenprijs voor “het Groenste Project van het afgelopen jaar” voor het Nationaal Lindearboretum in Winterswijk/ Corle. Wij vinden het nl. zeer te prijzen dat de Stichting Lindearboretum inmiddels de officiële nationale collectiehouder en genenbank is voor de Linde.Haar doelstelling: “Het opzetten, beheren, in stand houden en waar mogelijk uitbreiden van de grootste Europese collectie winterharde Lindebomen”.
Dit arboretum is gesticht en tevens al vele jaren beheerd en onderhouden door vrijwilligers! Onze jaarlijkse BSA Bomenprijs bestaat in principe uit een boom naar keuze, t.w.v. + € 125,-. Vanwege de bijzondere omstandigheden in deze hebben wij als BSA een Linde kunnen aankopen die de prijswinnaars zelf hebben gekozen uit het kwekerij gedeelte van het arboretum zelf.

Afbeelding 6 en 7: het planten van de Bomenprijsboom!


Adviesrol naar raads- en staten fracties:
De BSA werd in 2025 verschillende keren door Raadsfracties gevraagd om vanuit natuurperspectief te adviseren over op dat moment actuele gemeentelijke ontwikkelingen. Ook gaven we in enkele gevallen ongevraagd advies. De expertise van de BSA werd zeer gewaardeerd.

Ondersteunende rol naar inwoners en samenwerking in burgerinitiatieven:
Ook in 2025 werden we regelmatig benaderd door inwoners/belanghebbenden met vragen over wet- en regelgeving betreffende bomenkap en met vragen over de bescherming van flora en fauna. Met het vervallen van de “aanhaakverplichting”, het vervallen van een onlosmakelijke samenhang van vergunningaanvragen voor één het hetzelfde project, worden inwoners soms spreekwoordelijk het bos ingestuurd. Of men staat aan het verkeerde loket.

Dat er sinds het in werking treden van de Omgevingswet sprake is van een confettikanon aan afzonderlijke vergunningen is door overheden en door de Evaluatiecommissie Omgevingswet in de evaluatie van 2025 eveneens geconstateerd. Maar een oplossing is er intussen nog niet. Wij zien dat inwoners “afhaken” en dat het niet lukt om het natuurbelang te behartigen vanwege de grote hoeveelheid kennis die het vraagt en vanwege de grote werklast die het benaderen van verschillende loketten teweegbrengt. Het vervallen van de aanhaakverplichting werkt dus niet alleen in het nadeel van initiatiefnemers maar is zeker ook nadelig voor inwoners.

Social media:

Wij zijn in 2024 van Twitter/X naar Bluesky overgestapt, dat op dat moment nog wel een fatsoenlijk medium (b)leek. Wel jammer van de bijna 3000 volgers die we hadden opgebouwd op X, maar daarvan zijn er intussen ook alweer een paar honderd naar BlueSky overgestapt. Alleen in bijzondere gevallen maken wij nog gebruik van X, omdat blijkt dat een flink aantal van de voor ons relevante overheden en organisaties (nog) niet zijn overgestapt, en die willen wij nog wel kunnen bereiken.
Het Bomenkapmeldpunt van de BSA telde in 2025 meer dan 120.700 bezoekers.Ook via dit meldpunt komen soms vragen om advies over bomen, dan wel advies over zienswijzen, bezwaarprocedures, etc.

Bij- en nascholing:

Contactpersonen van de BSA volgden in 2025 de volgende cursussen/opleidingen c.q.  woonden de volgende symposia/congressen bij

  • Omgevingsrecht door mr. Max Haan, Advocaat van de Aarde;
  • Omgevingsrecht door Soorten.nl;
  • Bestuursrecht Open Universiteit; 
  • Planten en dieren herkennen door Soorten.nl;
  • Collegereeks Natuurdata en waarnemingen door Soorten.nl (natuurdata valideren/interpreteren, factchecken en duiden waarnemingen, gezamenlijke waarnemingsvinding enz.);
  • Broedvogelinventarisatie, excursie;
  • Onderzoek Dassenburchten (praktijkochtend); 
  • Risicobeoordeling omgevingsbelasting minicollege A. Ragas, professor of Environmental Science; Vereniging Leefmilieu; 
  • Stikstof en natuur door dr. Raoul Beunen, Hoogleraar Omgevingsbeleid;
  • Is N-2000 toekomstbestendig? symposium Heimans en Thijssestichting;
  • Bomenrecht door boomjurist Bas Visser;
  • Vleermuizenonderzoek en -bescherming, VLEN;
  • Vleermuizen in de Achterhoek door Kevin Collins IVN;
  • Over leven, wat kunnen we leren van uitsterven, Symposium Natuurherstel door Soorten.nl;

en verder oriënteren wij ons op de werking en de gevolgen van de Natuurherstelverordening en maken we deel uit van het stakeholdersoverleg van het ministerie van LVVN over het door Nederland te ontwikkelen Ontwerp-Natuurplan. Dit natuurplan moet Nederland 1 september 2026 aanleveren bij de Europese Commissie.

Zie voor informatie over de Natuurherstelverordening Natuurherstelverordening | Levend Landschap.

Netwerken:

Bestuursleden en de natuurbeschermers wonen in het kader van netwerkopbouw en het onderhouden van netwerken tal van info avonden en bijeenkomsten bij.  Een kleine selectie uit 2025 

·        * Vergadering Leefmilieu;

·       *  Boomfeestdag Aalten;

·       *  Lezing monumentale bomen Oude IJsselstreek;

·        * Akkerrandproject Aalten;

·        * Netwerk Groene Vrijwilligers gemeente Lochem;

   * Burgerinitiatief Berkel. 

Afhankelijk van de agenda worden vergaderingen van Provinciale Staten Gelderland bijgewoond en gemeenteraadsvergaderingen in gemeenten in de Achterhoek.


Financieel overzicht 2025      Bomenstichting Achterhoek


Inkomsten:

Saldo 01-01-2025

9.874,03

Donaties

580,00

Restitutie symposium "Bomenrecht"

50,00

Proceskostenretour Bronckhorst

375,00

 

 

€   10.879,03

Uitgaven:

Bankkosten

172,87

Contributies

50,00

Paskosten

20,00

TerugstortingDinamofonds

1.216,00

Secretariaatskosten

218,07

Reiskosten

17,71

Groenste project

125,00

Project "Van wie is de natuur"

3.630,00

Symposium "Bomenrecht"

163,35

Expertiserapport golfclub

375,00

Bomenkapmeldpunt

280,00

 

 €      6.268,00

 

Saldo 31-12-2025


                        €    4.611,03

 

€   10.879,03